پێل 5 – باندۆرا عەرەبیێ ئوو سۆرانیێ ل سەر کرمانجی یا دھۆکێ ١-٢

زنارێ عەدنانێ مەلەی

من بەرتر گۆت کۆ کرمانجی یا دھۆکێ کەڤتیە بن باندۆرا عەرەبیێ ئوو سۆرانیێ. ئەز دێ ئەڤرۆ ھندەک بەحسا وێ باندۆرێ بکم. ھەلبەت باندۆرا وان ل سەر پەیڤ ئوو نژار ئوو دەربرینێن کرمانجی یا دھۆکێ دیارە. لێ ئەز دێ ئەڤرۆ تایبەت ل سەر پەیڤان بنڤیسم.
ئەڤ ژ ١٠٠٠ سالان بترە کۆ دیانەتا ئیسلامێ ھاتی ناڤ مە. ژ بەر کۆ زمانێ ئیسلامێ عەرەبی یە ئوو جیرانێن مە ژی عەرەبن، مە بڤێت نەڤێت، باندۆر دێ ھەر ھەبت. ئەز نھا بەحسا دیانەتێ ناکم. ئەز دێ جارەکێ تایبەت ل سەر وێ بنڤیسم. لێ ئەز دێ بەحسا باندۆرا جیرانتیێ بکم. باب ئوو باپیرێن مە پەیڤێن جیرانێن مە مینا بووکان ب کراس ئوو رەنگێن کوردی ئینان ناڤ مالا مە. لێ مە د ڤان سالان دا پەیڤ ب رەنگ ئوو کراسێن وان یێن رەسەن ئینان ناڤ مالا خوە ئوو دانان سەرێ مالێ. ژ وێ کامباختر؛ مە ئەو کراسێن باب ئوو باپیرێن مە ل وان پەیڤان کرین ژ بەر وان کرن ئوو کراسێن وان یێن بەرێ جارەکا دی ل وان کرن. باب ئوو باپیرێن مە دگۆت “تەئسیر” ئان ژی “تەسیر”, لێ گەلەک کەس نھا دبێژن “تەئثیر”.گەلەک کەس نھا دبێژن: تەواضع، رەمەضان، ریضاء، ھتد. نموونە یێن وەھا مشە نە. باندۆرا عەرەبیێ ل سەر کرمانجی یا دھۆکێ بەس نەبوو، یا سۆرانیێ ژی ھات سەر. “خوە” یا کرمانجیێ د سۆرانیێ دا “خۆ” یە. ژ بەر کۆ دھۆک نێزیکی دەڤەرێن سۆرانانە, گەلەک کەس ل دھۆکێ ئوو دەورووبەرێن وێ ژی دبێژن “خۆ”. “کێنج”،”باندۆر” ئوو “تەسیر” بوون “کاریگەری” ئوو “کارتێکرن”, “رەنگ” ئوو “ئاوا” بوون “شێوە”, “فەرق”,”جدا” ئوو “جداھی” بوون “جیاواز” ئوو “جیاوازی”, “گوھۆرین” بوو “گۆرانکاری”, “چما” بوو “بۆچی”, “دژوار” ئوو “دژواری” بوون “توند”,”توندرەو” ئوو “توندووتیژی”، “ڤارێ” بوو “یاخی”، “پشتەڤانی” بوو “پشتگیری”، “پشتگەرمی” بوو “پشتبەستن”، “بەرەڤانی” بوو “بەرگری”، “دەم” ئوو “گاڤ” ئوو “چاخ” ئوو “ھەیام” ژی بوون “ماوە”، ھتد. “گۆزار” ئوو “یاخی” ئوو گەلەک پەیڤێن دی یێن فارسان ژی ب خێرا سۆرانیێ ھاتن ناڤ کرمانجی یا مە. من دیت کۆ “سپاسداری” ژی بوو “سوپاسگۆزاری”. ھەلبەت ئەڤ ھەما ھندەک رەشرەشک بوون. مرۆڤی ژبۆ نڤیسینا وان دەم ئوو بیاڤ دڤێن. سەیدا یێ من، ئەدیبێ چەلکی، “کێنج”ێ دنڤیست. “کێنج” نھا زێدەتر د وارێ پزشکیێ دادئێت خەبتاندن. دەما ئەندامەکێ لەشێ زارۆیەکی دئێشت، دایکا وی دپرست کا کی دەرا وی بەرتر تووش بوویە. ئەو دبێژت زارۆ یێ خوە: ئەو ئێشان “کێنج” (=باندۆر) ئا برینا بەرێ یە. ڤان شەش مەھێن بۆری، جوانێن گوندی بووبوون ھەڤالێن مە. ئاخڤتنا وان گەلەک شرینە، ئەو ب راستی شەکرێ دشکینن. لێ مخابن کۆ ئەو زمانێ خوە کێم ئوو نەھەژی دبینن. ئەو خوە ژبۆ تێبینی یێن سەر فەیسبووکێ ژی چاڤ ل کرمانجی یا ناڤەندا دھۆکێ دکن. من پرسیارا پەیڤا “زۆر”ێ ژ یەک ژ وان کر. وی گۆت: “زۆر” یەعنی “گەلەک”. لێ “زۆر” د سۆرانیێ دا یەعنی “گەلەک”. ئەو د کرمانجیێ دا مانا یا “گەلەک”ێ نادت. ئەو مانا یا “زەحمەت”ێ، “تەعداری”یێ ئوو “کۆتەکی”یێ ددت. ئەم دبێژین: “ئەز ب زۆری دشێم کارێ خوە بکم”، “ئەو زۆردارە”، “ئەڤین زۆرە”، ھتد. مە ئێدی “مەژی” یێ خوە ژی وندا کر. “مەژی” ژی بوو “مێشک”. ژ خوە دەما زارۆیەک نەحەویێت، ئەم دبێژین: “مێشکا ھاتی وی”.”مێشک”د کرمانجیێ دا ژبۆ دەواران ژی دئێت گۆتن. “دابەشکرن” ئوو “تێپەر” ژی د کرمانجیێ دا مانا یێن گەلەک کرێت ددن.
دبێ ئەم پەیڤێن خوە یێن رەسەن وندا نەکین. بلا ئەو پەیڤێن ژ مێژە ھاتین ناڤ زمانێ مە ئوو جھێ خوە کرین بمینن. بێ وان ھەر نابت. لێ ئینانا پەیڤێن نوو ئوو تێکھەلکرنا زاراڤایان ب کۆرەتی خەتەرەکا مەزنە. دبێ تێکھەلکرن ژ ھەردو ئالیان ڤە بت.

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای

كومێنته‌كا نوی دانه‌

لن يتم نشر عنوان بريدك الإلكتروني. الحقول الإلزامية مشار إليها بـ *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.