نەھێ نیسانێ چ ژ سەرکردێن عیراقێ گوھری؟

سالح زێباری

دامەزراندنا دەولەتا عیراقا نوی ل سالا ١٩٢١ ل سەردەستێ برێتانیا بو مەرەمێن سیاسی و ئابوری و سەربازی و ئیمپریالیزمی و بجە ئینانا سیاسەتا وێ ل رۆژھەلاتا ناڤین و مفا وەرگرتن ل موقەدەراتێن زور.  ئینانا شاھەکێ غەیری عیراقی و دانانە سەر تاجێ وەلاتی و ئاڤاکرنا مەملەکەتەکا بەرفرەهـ و پری خێر و بەرەکەت بێ بەرچاڤ وەرگرتنا ھیچ جوداھیەکا نەتەوەی و ئاینی و مەزھەبی. ئەو چەندە دگەھاند کو گەلێن عیراقێ چەند ھاتینە بکار ئینان بو بەرژەوەندیێن وەلاتێن داگیرکەر. ئەو سەرکردێن حوکم ژ عیراقێ کری ھەتا نەھێ نیسانا سالا ٢٠٠٣، ئەگەر باش دیفچونێ بکەین ل سەر ھێلێن گشتی بەرامبەر کوردان موتەفق بووینە و کار کریە ل سیاسەتا سەلەفێ خوە ڤەدەرنەبن و بەردەوام کار ل سەر پاراستنا وان سنوران بکەن و ب پیروز دابنێن کو کافران بو راکێشای!
بکار ئینانا عیراقێ ل یاریێن ھەرێمی و نێڤەدەولەتی دا ژ ئالیێ رۆژئاڤایا ڤە و رێزنەگرتن ل نوخبا روشنبیر و دەنگێ نەتەوێن خوەدی ماف. عیراق بەرەڤ بەرھەم ئینانا ھزرێن فاشیست و درندانە چوو. ژ ھزرێن وێرانکەر و کوژەک و فاشیست و قەومیچی ھاتنا حزبا بەعس بو بو سەردەسەلاتێ ل داوییا سالێن شێستا ل چەرخێ بیستێ . ژ سەرکردێن دکتاتۆر و کوژەک و خراب سەدام حسێنێ دکتاتور بوو (١٩٧٩ – ٢٠٠٣) کو بۆ دەمێ پتر ژ دو دەھان ل چەرخێ بوری حوکم ل عیراقێ کریە ب ئاگر و ئاسن. ل سەردەمێ سەدامێ خوینمێژ گەلێ کورد توشی سیاسەتێن عەرەبکرن و بەعسکرن و جینوسایدا و سێدارەدان و کیمیاباران …تد. ئەڤ خەباتە و خوینە بوونە ھڤێنێ سەرھلدانا ١٩٩١ و کورد بونە خوەدیێ دەسەلاتەکا تایبەت بخوە . ب کارێن وەحشیگەرانن یێن سەدامی ل نافخو و دەڤەرێ جڤاکێ نێڤدەولەتی ب سەرکرداتیا ویلایەتێن ئێکگرتیێن ئەمریکی پالدا بو وەشاندنا گورزەکێ ل عیراقێ , وی دەمی کون مشک ژ سەدامی و سەرکردێن وی بۆ قەیسەری. بۆ دەمێ ٢٠ رۆژان ھێزێن ھەڤپەیمانان دەست ب سەر تەڤایا عیراقێ دا گرت ل رۆژا نەھێ نیسانێ.
رۆژا گەلێن عیراقی ددیت کو پەیکەرێن سەدامی ل ھەر جە و وارەکێ وەلاتی دئێتە شکاند و خەلکێ سادە یاریێ ب وێنەیێن سەدامی دکەن و نفرینان ل سەدامی و نموونێن وی دکەن و ھیڤیەک مەزن ژی ب پاشەرۆژا عیراقێ ھەبوو کو ئیدی ئەو رۆژ چو وەلات بکەڤیتە د شەر و دورپێچ و ململانێ و برسێ و ترسێ دا. ئەوێن پتر ھیڤی ھەی ل عیراقا نوی و کارێ مەزن کری ل سەر ئاڤاکرنا عیراقا نوی پشتی ھەرفینا سەدامی، گەلێ کورد بوو ب سەرکردێن خوەڤە بوونە بەرێ بنیاتێ عیراقا نوی و زوترین کار ل سەر ڤی بابەتی ھاتیە کرن ھەمی ژی ب وێ ھیڤیێ کو عیراق ئاڤا ببیت کورد تێدا وەک مروڤەک خوەدی جوداھی بێتە قەبیلکرن و نەبیتە پلە دو و جھێ دارێشتنا کولا سەکردێن کوژەکێن بەغدا ب درێژاھیا دیروکا نوی.
نڤیسینا دەستورێ عیراقێ ھێشتا ھیڤیا کوردا ب عیراقا نوی خوەشکر و زورترین کار ھاتیەکرن کو مافێن کوردان ل دەستوری بێنە پاراستن. ھەر چ ل دەستوری دا ھەبیت بویە واقع خو ل بجە ئینانا دەستوری ڤەدزین بوویە ئەگەرێ ھندێ کو دو پێکھاتێن سەرەکی یێن عیراقێ ل دەسەلاتا سیاسی بێنە پشتگوە ھاڤێتن و ژینگەھا سوننە مەزھەبان بوو باشترین جهـ بۆ ھزرێن تیرورست و داعش ژی ل وان ھزرا بوو ئەوا شیای سێیەکا عیراقێ کونترۆل بکەت ل سالا ٢٠١٤. ل ھەرێما کوردستانێ ژی خەلک ب سەکرداتیا سیاسی ڤە ژ کارێن سەکردێن بەغدایێن پشتی نەھێ نیسانێ زور نیگەران بوو و تایبەت گەفێن لەشکەرکێشیێ و بنپێکرنا پتر ژ ٥٠ بەندێن دەستوری و قوتکرنا بودجێ کوردستانێ و کوردی و کورتی نەھێلانا پرەنسیپێ تەوافقێ کو عیراقا نوی ل سەر ھاتبوو ئاڤاکرنا پشتی نەھێ نیسانێ، ڤان فاکتەران وەکر کورد بەرەڤ ریفراندومێ بچیت و ئەنجامدا ٩٣% خەلکێ کوردستانێ ب پێکھاتێن جوداڤە دەنگ بو سەربەخویێ دا. قەبولنەکرنا رایا بەرامبەر و خیانەتا گروپێ کالفام و ھەڤھەلویست بونا وەلاتێن دەڤەرێ ل سەر ھندێ کو کورد ب مافێن خوەیێن سیاسی نەگەھن، ریدانێن شازدێ ئوکتوبەرێ ب دیڤ داھاتن و کو ل سەدێ ٢٠و ٢١ێ ل پلەیەکا ھوسایا باند کورد نەھاتیە خار.
ئاڤاکرنا عیراقا نوی پشتی ھەرفاندنا سەدامێ دکتاتۆر ل نەھێ نیسانا ٢٠٠٣، ھیڤیا گەلێن بندەستێن عیراقی بوو ب کورد و عەرەب ڤە، بەلێ نەگوھرینا ئەقلیەتا سەرکردێن بەغدا نەھێلا ھیڤیا گەلێن عیراقی بێتە بجە ئینان و بەردەوام ل بازنێ چوونا خرابی و ھاتنا خرابتری دزڤرین کو نە دەستور و نەیاسا نەبووینە رێگر بۆ ھندێ دانا مافان ببیتە کارەک نورمال نەک خێرکر. ل شازدێ ئوکتوبەرێ وەرە ھەتا نھا نێچیرڤان بارزانی سەروکێ حکومەتا ھەرێما کوردستانێ بھەمی شیان کار دکەت کو ئیدی دەستوور و یاسا حەکەم بن و نەھێلن ئەمن و سەلام ب بریارا کەسێن میزاجی بیت. ل بەرامبەر دا گرنگتر ئەوە کو حەیدەر عەبادی سەروک وەزیرێن عیراقێ و سەرکردێن کو دێ پشتی ١٢ ئایارێ دەسەلاتێ وەربگرن، باش بزانن د عیراقێ دا ھەردەمێ گەلێ کورد مافێن خوەیێن سیاسی و ئابووری و دەستوری نەبن وی دەمی عیراق ئێمن نابیت و دیرۆکا (١٩٢١ – ٢٠١٨) باشترین گرۆڤەیە ل سەر ڤێ چەندێ. لەوما بۆ دووبارە نەکرنا نەھێ نیسانێ ب سەر چو سەرکردێن دیتر ل بەغدا فەرە کار بکەن بو بجە ئینانا دەستوری و دانا مافێن گەلێ کورد و ئیدی ئەو نەمینیت کو کی پلە ئێکە و کی پلە دویە.

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای

كومێنته‌كا نوی دانه‌

لن يتم نشر عنوان بريدك الإلكتروني. الحقول الإلزامية مشار إليها بـ *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.