مرۆڤ و ژینگەهەکا پاک

سوهام عبدالله

 

پەیوەندییا مرۆڤان دگەل ژینگەهێ گەلەک کەڤنە و هەر ژ دەست پێکا هەبوونا مرۆڤایەتیێ یە لسەر رویێ ئەردی و هەتا ئیرۆ، ژبەرکو ئەو تشتێن ل دەوروبەرێن مرۆڤان هەنە پێکهێنەرێن ژینگەهێ نە، ژ ئاڤا تێ ڤەخوارن و هەوایێ تێ هەلکێشان وئەرد و ئاخا تێ بکارئینان بۆ چاندن وکشتوکالی ودار وشینکاتی یا وێ.
هەڤرکیا مرۆڤان ژی دگەل ژینگە‌هێ ژکەڤن دا هەبۆیە، ژبۆی مانا مرۆڤی و خوش گوزەرانیێ لسەر رۆیێ ئەردی.
تێگوتن دقوناغا دەست پێکییا ژیانا مرۆڤایەتیێ دا مرۆڤ بەرامبەری سروشتی لاواز بۆ، بەروڤاژییا ڤی سەردەمی نوی کو بسەدەما پێشکەتنا تەکنولوژیێ و بکارئینانا وێ تەکنولوژیایی بەرامبەری سروشتی مرۆڤ بهێز بویە و بێ رەحمانە بکاردئینت هەر وەکی سروشت دوژمنێ مرۆڤی بێت.
بڤی رەنگی هەڤڕکییا مرۆڤان دگەل ژینگەهێ دەست پێکریە و دهنەک قوناغاندا ئەو پەیوەندی باش بون ول هنەک سەردەم و چەرخان ژی دوژمن بویە.
یەکەم تشت کو مرۆڤ هزرێ خوە لێ بکەت عەقلێ مرۆڤیە، وەک دبێژن مرۆڤ ئاژەلەکی عاقلە ژبەرکو مینا ئاژەلان دخوت ودنڤت وگەشێ دکەت وزێدەدبیت وهەر وەکە ئەرستۆ گوتی بەشەک ژ رەفتارێن مرۆڤی وەک یێن ئاژەلانە، تشتێ مرۆڤی جودا دکەت ژ زیندەوەرێن دی عەقل وهزر وهوشە و رەفتارێن مرۆڤینە دگەل ژینگەهێ وسرۆشتی .
پێناسەیەکا دی هەیە بو مرۆڤان، مینا ئەرستۆ دپەرتوکا خوە یا بناڤێ سیاسەت دا دبێژیت: مرۆڤ ئاژەلەکی سیاسیە یان مەدەنی یە، وی دەمی دیار دبیت کو مرۆڤ پتر دناڤ کومەلگەهەکا مەدنی دا دژیت دەما کو لگور یاسا و رێسایێن مرۆڤان ب خوە دارشتین رەفتارێ دکەت، ئیرۆ ژینگەهـ و سرۆشت ژی بونە قوربانیێن دەستێ مرۆڤان، ژبەرکو لگور ژیانا ئیرۆ ژیانەکا مەدەنی وەها دخوازیت کو مرۆڤ ب عەقلانە رەفتارێ دگەل ژینگەهێ بکەت، ددەمەکێ دا گەلەک جاران هندەک ژ ڕەفتارێن مرۆڤی ب دوژمنکاری دهـێـنـە پێش جاڤ هەروەکو مرۆڤ دوژمنێ ژینگەهێ بیت.
بابەتێ ژینگەهێ هەر ژ کەڤندا بابەتەکی گرنگ و ب بها بۆیە، ژبوی مرۆڤان لەورا هەر ژ کەڤن وەرە و د میژویێ دا هاتیە تۆمارکرن کوئەرد و ملکەیەتیا دهاتە دابەشکرنێ چ بشیوەیێ تاکە کەسی یان پاشەیەتی یان ملکیەتا بهەڤرا وەک ئەوا ل گوندان هەیە گرنگ بۆ، ئەڤە ژی هەمی بۆ مان و بەردەوامیا ژیانا مرۆڤایەتیێ بوویە.
پشتی مرۆڤان پتر بهایێ سروشتی زانی وهوشیاری بو پەیدا بوو کو برێکا ژینگەهێ و سرۆشتی گەلەک تشتێن ببها بدەستڤە تێن وئەگەرەکە بۆ دەولەمەندبوونا مرۆڤان، ئیدی ملکەیەتی و داگیرکرنا ئەردی بەرفرەهـ بوو، ژ تاکە کەسی وگروپان، بۆ ملکەیەتیا پاشایەتی و میروئیمپراتووریەتان وتا گەهشتیە دەولەتان ودیارکرنا سنووران و دروستبوونا وەڵاتان کو ب هێز وشیانێن وەلاتیێن وی وەلاتی نەقشەیان وان دهاتە کێشان و گەلەک یاسا ژی بۆ تەملیکرنا ئەردی هاتن دیارکرن چ ئەو یاسا بو تاکەکەسی بن یان بهەڤرا بن، ئیرۆ ژی ژبەر گرنگیا ڤی بابەتی شەر لسەر دیارکرنا سنووران و ملکەیەتیا ئەردی دهێت کرن.
هەڤدەم دئێتە گوتن ژینگەهـ دایکە و مرۆڤ کورێ ژینگەهێ یە! باشە ئەگەر وەهایە هەڤڕکییا کوری دگەل دایکێ لسەر چیە؟ وکەنگی دەستپێکریە و کەنگێ دێ پیک ئێن؟
دیارە وەکو پێشتر مە گوتی ئەڤ هەڤڕکی یە کەڤنە ولگور هندەک بنەمایێن فەلسەفی، لێکولەر ژی دەربارەی وێ پەیوەندییا مرۆڤان دگەل ژینگەهێ نە گەهشتنە چ ئەنجامان .
سەرئەنجام بو مە دیار دبیت کو تێکەلیا مرۆڤی دگەل ژینگەهێ پەیوەندی ب رەفتاروکریارێن مرۆڤان ڤە هەیە دگەل ژینگەهێ، کانێ تا چ رادە دپارێزن و بۆ بەرژەوەندیێن خوە بکارتینن، بۆ نمۆنە پەیوەندییا گولێ و مرۆڤی نە بتنێ بابەتەکی جوانیێ یە، بەلکو پەیوەندی ب رۆشنبیری و خوەپاراستن و تەندروستییا خەلکێ ڤە هەیە و زۆربوونا رێژەییا گولان و گیایی و شینکاتیێ و هەبوونا رێژەیەکا زێدە ژ دارستان و باخچەیێن گولان، کو دبیتە سەدەما زێدەبوونا هەوایێ پاقژ، نیشانا دۆستایەتیا خەلکێ و ژینگەهێ یە، بەلێ بەرووڤاژی هەبوونا هەژمارەیەکا کارگەهان و پاشمایێن گلێشی هەم ژینگەهـ و ئاڤ و هەوا ژی پیس دبـن و هەم ژی دبیتە نیشانا دوژمنایەتی کرنا ژینەگەهێ، دبنگەهیدا مرۆڤ دوژمنایەتیا خوە دکەت، لەورە ژی دئێتە گوتن کو مرۆڤ زیندەوەرەکی ب زیانە بۆ سروشتی و پاراستنا پاقژییا وێ لدیڤ کۆنترۆلا عەقلی مرۆڤی دمینت.
لدیڤ هندەک لێکۆلینان زیانێن مرۆڤان بۆ ژینگەهێ ژ ئەوان زیانان پترن کو سروشت و ژینگەهـ دگەل پلەیێن گەرماتیا خوە ولەهیێن ئاڤ و بارانێ ژی دگەهینن مرۆڤان، ئانکو بهەر ئاوایەکێ مرۆڤ پتر زیانێ دگەهەینیتە ژینگەهێ.
هەلبەت پاقژ راگرتنا ژینگەهێ لدیڤ رۆشەنبیرییا وی مرۆڤی دمینت یێ رەفتارێ دگەل ژینگەهی دکەت بۆ نمۆنە دەما مرۆڤەکی سادە لسەر جادە وکولان و ناڤ سەیرانگەهان گلێشێ خوە ب هەرەمەکی دهاڤێژت دگەل مرۆڤەکی رۆشەنبیر کو بێ هەست کرن ب بەرپرسیاریێ و رۆشنبیرییا خوە ژینگەهێ پیس دکەت و دەولەمەندەک بێی گوهدانا پاقژراگرتنا ژینگەهێ ب پارەیێن خوە کارگەهان لناڤا باژاران ئاڤادکەت و ژینگەهێ پیس دکەت، دوو بابەتێن جودانە، بەلێ پێدڤییە هەردوو ژی بزانن ئەرکێ وان پاراستنا پاقژییا ژینگەهێ نە کو پیسکرن.
ئیرۆ ژی دگەل هەبۆنا وێ تەکنولوژییا سەردەمیانە کو مرۆڤ چەند مفایی ژێ دبینت دهەمان دەمدا زیانەک مەزن ب رێکا وێ تەکنۆلووژییایێ و ب رێکا تیشکا وان کەرستەیێن تەکنولوژییایێن بکارتینت بژینگەهێ دگەهینت.
بابەتێ پاراستنا ژینگەهێ بابەتەکی هەری گرنگە وسالانە کۆڕبەند وکۆنفرانس لسەرانسەری جیهانێ دەربارەی چاواتییا پاک راگرتنا ژینگەهی تێن ئەنجامدان وپێدڤیە ئەم وەک جڤاکا کوردی ولایەنێن پەیوەندیدار گەلەک لسەر راوەستین و گرنگیێ پێ بدەین وژینگەها خوە هەر ژ بەر دەرێ مالا خوە هەتا دگەهیتە دام و دەزگەهێن میری پاک راگرین…

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای

2 Comments

  1. التنبيهات: مرۆڤ و ژینگەهەکا پاک – كوردى پۆست

  2. التنبيهات: مرۆڤ و ژینگەهەکا پاک – كوردى پۆست

كومێنته‌كا نوی دانه‌

لن يتم نشر عنوان بريدك الإلكتروني. الحقول الإلزامية مشار إليها بـ *