ئه‌رێ جهێ ده‌وله‌تا كوردستان دێ لسه‌ر نه‌خشێ رۆژهه‌لاتا ناڤین هه‌بیت؟

نوورى بریمۆ :

دیرۆكا ده‌ڤه‌را رۆژهه‌لاتا ناڤین، وه‌سا خوه‌یا دكه‌ت كو ئه‌و یا ئاڤابووی بوو، و یا تژی پێكڤه‌ژیانا هه‌ڤده‌ران و دانوستاندنێن شارستانییه‌تان بوو، دیار دكه‌ت ژی كو ب بۆرینا دیرۆكێ، ملله‌تێ كورد هه‌بوونا خوه‌ دناڤ هه‌ڤده‌رێن خوه‌دا ژ ملله‌تێن ده‌ڤه‌رێ هه‌بوو و ب ئارامی دگه‌لدا ژیایه‌. شارستانییه‌تا كوردان به‌رده‌وام بوو، تاكو شه‌ڕ ژ هه‌موو لایه‌كی ب وان هاتییه‌ فرۆشتن و گه‌هشتییه‌ به‌رده‌رگه‌هێ وی، ئه‌ڤجا ژ داگیڕكاریێن بسورمانان و تاكو گه‌هشتییه‌ شه‌ڕێ چالدێرانێ ل سالا 1514ێ وه‌ختێ بۆ جارا ئێكێ وه‌لاتێ كوردان د ناڤبه‌را ئۆسمانی و سه‌فه‌وییاندا هاتییه‌ پارڤه‌كرن، ل دوماهییا نه‌دوماهی ژی، ب رێككه‌ڤتنا (سایكس-پیكۆ 1916) كوردستان لسه‌ر پێنچ پارچه‌یان (توركیا، ئیران، سووریا، ئیراق) و ئێكه‌تییا سۆڤیێتی یاكو لسه‌ر به‌رمایكێن شه‌رێ جیهانیێ ئێكێ هاتییه‌ ئاڤاكرن، هاته‌ پارڤه‌كرن.
هندی كو نهۆیێ ده‌ڤه‌را رۆژهه‌لاتا ناڤینه‌، یاكو تژی كێشه‌ و به‌ره‌ڤ له‌شكرتاری و سیاسه‌ت و مه‌یدانان دچیت، دیمه‌نێن وێ دیار دكه‌ن كو ئه‌و یا تژی شه‌رێن دۆمدرێژه‌، زێده‌باری هه‌بوونا هنده‌ك نه‌خشه‌رێیێن نوو كو ناڤێ وان ژبه‌رئێكبرنا جۆگرافییا وه‌لاتێن ده‌ڤه‌رێیه‌ كو ئه‌و وه‌لات تژی كێشه‌یێن هه‌لاویستینه‌، هنده‌ك لایه‌ن پێشوازیێ ل ڤێ پارڤه‌كرنێ دكه‌ن و هنده‌ك دژی پارڤه‌كرنێنه‌، چنكو ئه‌و دترسن كو سته‌ما وان لسه‌ر یێن دیتر نه‌مینیت.
د ناڤبه‌را ئه‌وێن پێشوازیێ ل پارڤه‌بوونا وه‌لاتێن ده‌ڤه‌رێ دكه‌ن، و ئه‌وێن پێشوازیێ لێ نه‌كه‌ن، كورد نامینن ده‌ستبه‌ردایی، لێ دێ كورد پێشوازیێ ل هه‌ر گوهۆرینه‌كێ ل ده‌ڤه‌رێ كه‌ن، خوه‌ ئه‌و گوهۆرین لژێر چی ناڤ ژى بیت. داكو خالان دانیته‌ سه‌ر پیتان و جاره‌كا دیتر مافان بۆ خودان مافان ڤه‌گه‌رینین و كاروبار لسه‌ر رێیا خوه‌ یا دروست برێڤه‌بچن، ملله‌ت و دیندار و پێكهاته‌یێن ده‌ڤه‌رێ بمینن هه‌ڤده‌ر كو مه‌ بڤێت نه‌ڤێت ئه‌ڤ یه‌كه‌ دێ هه‌ر به‌رده‌وام بیت.
هه‌ڤسه‌نگی ل رۆژهه‌لاتا ناڤین، پتر به‌ره‌ڤ هه‌لكێشان و داكێشانێن سیاسی و له‌شكری دچیت، هه‌ردو پێشهات ژى دبنه‌ ئه‌گه‌رێن پتر دوبه‌ره‌كی و ژێكڤه‌بوونێن جیۆپۆلۆتیكی كو ئه‌و یه‌ك دێ بێی خواستنا هنده‌ك رێبه‌رێن پاییزیێن ده‌ڤه‌رێ هێته‌كرن، چنكو ئه‌و رێبه‌رێن پاییزى بزاڤێ دكه‌ن، داكو یارییان ب ئاوازا بهارا وه‌لاتیێن بنده‌ست بكه‌ن، دێ ستێرا هنده‌كان ژ وان ل ئاسمانی ڤه‌مریت، ئه‌و ئاسمانێ كو وه‌لاتیێن ده‌ڤه‌رێ تێدا دیمۆكراسیێ دبینن و به‌رهه‌ڤیێ بۆ ئایینده‌یێ خوه‌ دكه‌ن.
هه‌ر ژبه‌ر ڤێ یه‌كێ، ئه‌و سه‌ره‌دانا چاره‌نووسساز یاكو به‌رێز سه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ مه‌سعود بارزانی بۆ واشنتۆن ئه‌نجامدایى، مرۆڤ دشێت بكه‌ته‌ د خانه‌یا هندێدا كو جاره‌كا دیتر به‌رهه‌ڤی دهێنه‌كرن كوردستان جهێ خوه‌ لسه‌ر نه‌خشێ هه‌رێمی و جیهانی بكه‌ت، ئه‌و یه‌ك ژی دێ ب رێیا چێكرنا ده‌وله‌ته‌كا كوری بیت لسه‌ر ئه‌ردێ ملله‌تێ كورد وه‌ك هه‌موو ملله‌تێن دیترێن جیهانی.
هندی كو پێشهاتن، هه‌موو به‌ره‌ڤ راگه‌هاندنا ده‌وله‌تا كوردستان ڤه‌ دچن، چنكو چێكرنا ده‌وله‌تا كوردستان بوویه‌ پێدڤییه‌ك، له‌و چو داگێران ژ ڤی مافێ گه‌لێ كوردن نابن، لژێر ڤێ به‌رده‌وامییا ململانه‌یان د ناڤبه‌را لایه‌نێن ده‌ڤه‌رێدا، و وان شه‌رێن ل پترییا ده‌ڤه‌رێن رۆژهه‌لاتا ناڤین دگه‌رم، نه‌خاسمه‌ ئه‌وێن ل ده‌ردۆرێن كوردستانێ دهێنه‌كرن ل ئیراقێ و سووریێ و ئیرانێ، زێده‌باری لیبیا و لوبنان و یه‌مه‌نێ و … هتد، یاكو فه‌ر نهۆ بهێته‌كرن ئه‌وه‌ كو لایه‌نێن كوردستانی خوه‌ بكه‌نه‌ ئێك و ب هۆشیاری پێنگاڤێن خوه‌ پاڤێژن، و خوه‌ ب رێنیشانده‌را نه‌ته‌وه‌یی ڤه‌ بگرن، داكو بسه‌ر ئاسته‌نگا دژمنكارییا سه‌ره‌كی بكه‌ڤن، چنكو شیان هه‌نه‌ لایه‌نێن كوردستانی بسه‌ر هه‌موو ئاسته‌نگێن لسه‌ر رێیا خوه‌ بكه‌ڤن.
ل كوردستانا سووریێ كو نهۆ كه‌ڤتییه‌ به‌ر چه‌كۆچێ رژێمێ و هه‌ڤالێن وێ و سندانێ كۆمێن تیرۆریست، ئه‌ركێ جڤاتا نیشتیمانییا كوردی ئه‌وه‌ كو ئێكرێزییا ناڤمالا كوردی بپارێزیت و وان په‌یوه‌ندیێن د ناڤبه‌را برایێن كورددا پتر به‌ره‌ڤ پێشڤه‌ببه‌ت و راستپارده‌یێن سه‌رۆك بارزانی كاری پێبكه‌ت، چو گۆمان ژی تێدا نینه‌ كو دڤێت ئه‌و په‌یوه‌ندیێن خوه‌ دگه‌ل پێكهاته‌یا ئۆپۆزسیۆنا سووریێ پێشڤه‌ببه‌ت و دگه‌ل وێ كۆمببیت و ب دل و لاش دگه‌ل وێ بیت د هه‌موو ناڤه‌ندێن جیهانی و هه‌رێمیدا، چنكو دبیت به‌رده‌وام كۆمبوون لسه‌ر ئالۆزیێن سووریێ بهێنه‌ ئه‌نجامدان و كو دبیت بفه‌ر بهێته‌دیتن رژێما به‌شار ئه‌سه‌دی بهه‌رفیت، دبیت ل دوماهیێ، وه‌لاتێ سووریێ پارڤه‌ببیت و كێك د ناڤبه‌را كورد و سوننه‌ و عه‌له‌وییاندا بهێته‌ لێكڤه‌كرن.
هنده‌ ئه‌و رۆژ دێ دیاربیت، یاكو په‌رده‌ لسه‌ر دیمه‌نێ دوماهى شه‌رێن ل سووریێ ژ پێش هنده‌كان ڤه‌ دهێنه‌كرن، هه‌موو به‌لگه‌ دیار دكه‌ن كو دوماهی نێزیكبوویه‌، چنكو نهۆ شه‌رێن گه‌رم دهێنه‌كرن، ته‌ هند دیت كو ئه‌ڤ لایه‌نه‌ لسه‌ر لایه‌نێ دیتر بسه‌ركه‌ڤت، چنكو ئه‌م نه‌ د شه‌ره‌كێ سارداینه‌ داكو لایه‌نێن هه‌ڤرك ب سالان هه‌ڤركییا خوه‌ به‌رده‌وامیێ پێ بده‌ن.
هه‌رچاوا بیت، هه‌موو ئه‌و كه‌سێن پووته‌ی ب بارودۆخێ سیاسی دده‌ن، دیار دكه‌ن كو جاره‌كا دیتر هزره‌ك بۆ كوردان ل ده‌ڤه‌رێ دێ هێته‌كرن، دبیت ژی جهه‌كێ مه‌زن بۆ ده‌وله‌تا ئایینده‌ی یا كوردستانێ هه‌بیت كو گرنگی لسه‌ر نه‌خشێ جیۆسیاسیێ ده‌ڤه‌را رۆژهه‌لاتا ناڤین یا نوو هه‌بیت. خودێ نه‌كه‌ت، دبیت ژی با ژ وی لایى بهێت یێ نه‌خواستی، و ئایینده‌ ژی هنده‌ك پێشهاتێن نه‌چاڤه‌رێكری بینیت كو به‌رۆڤاژی هێلێن گشتی بن.

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای