35 سـال دەربـازبـوون لـسـەر ئـەنـفـالـکـرنـا ھـەشـت ھـزار بـارزانـیـان

دلۆڤان ئەمجەد بارزانی

_ پـێـنـاسـا ئـەنـفـالـێ:- “ئەنفال ب زۆری رح کێشانا ھزارەھا کەسانە بێی کو خودایێ مەزن بڕیارا مرنا وان دابیت، ئەنفال یەعنی ب زۆری مراندن”.

_ پــەیــڤـا ئــەنـفــال:- پەیڤا ئەنفال جھەکێ زۆرێ تایبەت و جوانێ ل ناڤ کۆمەلگەھا کوردستانێ دا و د ھزر و بیر و لێکڤەدانێن خەلکی دا یێ ب خوەڤە گرتی. مەزناھی و دڕندەھی کارەساتەکە ل بیرەوەریا مرۆڤان دا کارەساتەکا مەزنە و ئێشەکا ھەتا ھەتایی یە یا دگەل مە خەلکێ کوردستانێ دا. ژبەر ھندێ ژی ڤەگێران و باسکرنا ڤێ کارەساتێ دناڤ کەسانێن کۆمەلگەھا کوردستانێ دا یا ھەتا ھەتایی یە. خەلکێ کوردستانێ لێکڤەدانێن تایبەت ب خوە سەربارەت ب رامانا ڤان چەمکا یێت پێك ئینای. ئەو رامان و لێکڤەدانێن کو گەلەك بەرچاڤ و دوبارە دبنەڤە ، ڤێجا چ ب نڤیسین بن یان گۆتن. ئەڤەیە پەیڤا ئەنفال ب رامانا (کـورد کـوشـتـن) یان ژی (ژنـاڤـبـرنـا کـوردان) یا وەرگرتی یان رێك ل جیاتی پەیڤا (کـوشـتـن یان کـۆمـەلـکـوژی) دھێتە بکارئینان ب رەنگەکێ چەمکێ ئەنفال بۆ ھەمی کورد کوژییەك یان کۆمەلکوژییەکا کوردان بکاردھێت..

_ کـورتـیـەك ل سـەر ئـەنـفـالـێـن بــارزانــیـیـان بـەری ئـەنـفـالـێ و دەسـت پـێـکـا ئـەنـفـالـێ و پـشـتـی ئـەنـفـالـێ:- وەکی دھێتە گۆتن ئەنفال، کو حزبا بەعس ل دژی کوردا ئەنجامدای. ئارمانجا وان قرکرن و بنبرکرنا مللەتێ کورد ب تەمامی و سوتاندن و کاڤلکرن و خراپکرنا گوندێن کوردستانێ و ھەرفاندنا ژێرخانەیا ئابووری و بێھێزکرن و نەھێلانا کلتۆرێ رەسەنێ کوردی یێ باب و باپیران بوو. کو تێدا ب ھزاران خێزان تێکشکاندن و ژناڤبرن و ئەندامێت خێزانێ پەرتەوازە و بەربەلاڤ کرن و مال و سامانێ وان ب تالان بر و مال وێران و دەربەدەرکرن. کو ژ وان ژی (٨) ھەشت ھەزار خێزانێت بارزانییان بوون.

_ ئەنفالێت بارزانییان ب ئینان و برنان و ڤەگوھاستنان دەست پێکر، مللەتێ بارزان ل جھێ رەسەنێ وان ڤەگوھاستن بۆ بیابانێن باشورێ عیراقێ و دەست ب وێرانکرن و تالانکرنا گوندان و سوتاندنا دار و زەڤیێن ب بەر و یێت چاندی ژ بەروبوومان و تێکدانا ژینگەھێ کو بارزان نموونە بوو بۆ ژینگەھپارێزیێ بۆ ھەمی جیھانێ و تالانکرنا مەر و مالاتی و بەرھەمێن کشتۆکالی کر.

_ مللەتێ بارزان بەری ژبەر ھەرەشا ئەنفالێ بکەڤن ژ سالێن حەفتێیان بۆ باشورێ عیراقێ ملکێش کران. پشتی ھنگی ژی ل سالێن (١٩٨٠) یان ئینابوون بۆ ئۆردوگایێن زۆرداریێ و بندەستیێ ل قۆشتەپە ل ھەردو کومەلگەھێن قودس و قادسیە نیشتەجێ کرن. بەری ئەڤێ ژی ل سالێن (١٩٧٨) ێ ھندەکێن دژی ئەڤێن ل جھێ رەسەنێ باب و باپیرێن خوە مابوون لسەر زێدێ خوە ملکێشکران بۆ ئوردوگایێن بن دەستی و زۆرداریێ ل (دیانا و بەحرکە و گۆرەتۆ و ھەریرێ و …ھتد ). بارزانی ژ وان ئۆردوگایان ل بن کۆنتڕۆلا توندا سەربازێن عیراقا زۆردار و فاشست دا کۆمڤەکربوون. ب ڤی رەنگی ئەڤ کۆمەلە مرۆڤە کو ب بۆچوونا ڕژێما بەعسا فاشستا ژناڤ چوویی ڤە پێدڤی بوو بھێنە ژناڤبرن کو ئەو ژی مللەتێ بارزان بوو ھاتبوونە دیارکرن.

_ پشتی ب دوماھیك ھاتنا قوناغا ئێکێ و دیارکرنا ئەڤ کۆمەلا خەلکی کو مەبەستا وان بوو ژناڤببەن، ل قوناغا دووێ دا گرتن و کۆمڤەکرن و راپێچکرنێ دەست پێکر. ژ دوماھیکا مەھا تەمموزێ و دەستپێکا مەھا ئابێ ژ سالا (١٩٨٣)یێ دەست ب گرتنا زەلام و کورێن بارزانییان کر، ئەڤێن بەری ھنگی ل کۆمەلگەھێن زۆرداریێ دا نیشتەجێ کرین. مللەتێ بارزان پشتی گرتنا وان ڤەگوھاستن بۆ ژێریا عیراقێ و برنە پارێزگەھا موسەنا. پشتی ئەڤێ ژی ژ ناڤەراستا مەھا ئابێ ل سالا (١٩٨٣)یێ جارەکا دی ھەردو کۆمەلگەھێن قودس و قادسیە ژ ئوردوگایێن قۆشتەپە دوبارە کونترۆل کرنەڤە و ھێزێن ئەمنی و سیخوران مال ب مال گەریان و ئەڤ مێر مندالێن ل ژییەکێ گەلەك بچیك دا ئەڤێن دایکێن وان جارا پێشیێ ژناڤ کەنتۆر و تەنۆر و سەلاجە و بەرمیل و جھێن نەدیار دا ڤەشارتین ژ ترسێن رژێما بەعس ئەو ژی ڤێ جارێ دەستە سەرکرن و بێ سەرو شوینکرن.

 

پێدڤیە بێژم کو ئەڤرۆ سالڤەگەرا مەزنترین تاوانا ل دژی مڕۆڤاییەتیێ یە ئەو تاوانا بەرامبەری بارزانییان ھاتیە ئەنجام دان کو بێ سەبەب وبێ گونەھ بوون لەوما دێ رۆنتر باس کەم:- کو رۆژەکا وەکی ئەڤرۆ بوو(٣١/٧/١٩٨٣) رژێما بەعسا ژناڤ چوویی ب سەروکاتیا دکتاتۆر (سەدام حسێن) ب ڕەنگەکێ زۆرێ ھۆڤ و دڕندانە (٨٠٠٠) ھەشت ھزار بارزانی ل ڕەگەزێ نێر، کو دناڤ واندا زارۆك و گەنج و دان عەمر ھەبوون، ھەر ل ژیێ (٩) نەھ سالیێ ھەتا پیرەمێرێت (٩٠) نۆەت سالیێ ژی دناڤ دا بوون. کو ب زۆری ملکێشێت بیابانێت باشورێ عیراقێ کرن و ب ڕەنگەکێ نەمرۆڤانە کۆمکۆژ کرن و بێ سەروشوین کرن.. ئەڤڕۆ (٣٥) سھی و پێنج سال لسەر کارەساتا بێ سەروشۆین کرن کۆمکۆژ کرنا بارزانیان را دەربازبوون، کو دڤێ کارەساتێ دا چەند دایك مانە بێ کۆر، چەندەھا ژن مانە بێ ھەڤژین، بووك مانە بێ زاڤا ھەر چاڤەرێ بوون، چەندەھا زارۆك بوونە ھێتیم و سووی بێ حەژێ کرنا بابی مەزن بوون، بەلێ ل ھەمان دەم دا دایکێ ھەم رۆلێ بابی ھەم رۆلێ دایکێ دگێرا، ب شەڤ و رۆژ کار دکر دا زارۆکیت وان ھەست ب چ کێم و کاسیا نەکەن و ھەست ب نەبوونا بابی نەکەن و بسەر بڵندی بژین، چونکێ بابێت وان ژ پێخەمەتی ئازاد کرن و سەرخەبوونا کوردستانێ دا ھاتنە ئەنفال کرن و بێ سەروشۆین کرن.

_ ئەگەر ئەز بەحسێ جینۆسایدکرن و ئەنفالێت بارزانیان بکەم دڤێت ئەز مالا خۆب نموونە وەرگرم کو ژ ھەمیان زێدەتر کەس یێ ل ل مالا من ھاتیە ئەنفال کرن و بێ سەروشووین کرن مال نەك مالباتێ. شەش مامێت من دگەل باپیرێ من و دو خالێت من و دگەل باپیرێ من یێ دایکێ ھاتینە ئەنفالکرن. ب راستی ئەڤە کارەساتەکا زۆرا مەزن ودلھەژین و جەرگ برە د دیروکا کوردستانێ دا و جیھانا مرۆڤایەتیێ دا ئەڤ تاوانا ئەنفالان ب مەزنترین تاوان ل دژی مرۆڤایەتیێ دھێتە ھەژمارتن.

_ ئەگەر پسیار ژ ھەوە ھەمیان بھێتەکرن و بێژن ئەو دایکا جگەر سووتیا 6  کورێت وێ دگەل ھەڤژینێ وێ کو دبنە “٧” حەفت ژ ئەندامێت نێرینە، ل پێش چاڤێت وێ رژێما بەعسا فاشیستا ژناڤچوویی برن و بۆ مرنێ، د وی دەمی دا ھەستێ ڤێ دایکێ چ بوو؟ چ کارتێکرن ل وێ دایکا ب شەرەفا کوردستانێ ھاتە کرن؟ 6 کور ژ جەگەرا دایکەکێ دگەل ھەڤژینێ وێ ب راستی نە تشتەکێ کێمە بێ سۆچ و سەبەب و بێ ھەمی بەرەڤ مرنێ برن. “ئەز بخوە دایکا خوەدانا “٧” حەفت ئەنفالا ب مەزنترین و شەرەفترین و سەربەرزترین دایك ل ھەمی جیھانێ ب گشتی و ل ھەڕێما کوردستانێ ب تایبەتی داتنێم. کوردستان دڤێت شانازیێ بخوەڤە ببەت کو خودانا کەسێن وەسا ھێژا و ب قەدر و قیمەت بوویە. ھەرێما کوردستانێ ب خەلکێ خوەڤە سەربلندن ب ڤێ دایکێ و کەس و کارێن ھەمی ئەنفالکریان و شەھیدێن سەربەرزێن کوردستانێ. _ئەز وەکی “دلــۆڤــان ” کەسەکم کو ژ ھەبوونا (مام _ خال_باپیرا) بێبەھر بوویمە، ھەتا نوکە ژی نزانم دلوڤانی و حەژێکرن و ڤیانا مام و خال و باپیرا چیە چونکێ من نەدیتینە. _ ئەگەر ئەم باسێ ئافرەتێ بکەین دڤێت ئەم وەکی ھەڕێما کوردستانێ و ھەمی جیھان ئافرەتا بارزانی ب نموونە وەربگرین. چونکێ ئافرەتا بارزانی ھەر ل دەستپێکا سەرھەلدانا کوردینیێ ھەتا نوکە ژی مل ب ملێ پێشمەرگا بێ جوداھی شەر بۆ ئازادکرنا کوردستانێ کریە. ھاریکار بوونە ل ھەمی کاودانا دا بێ گوھ دانە ژیانا خوە ل چەپەرێت بەرگریێ دا.

_ ئەگەر باسێ وەفایی و شەرەف و کەرامەتێ بھێتە کرن دیسان دڤێت و پێدڤیە لسەر مە و ھەمی جیھانێ ئافرەتا بارزانی ب نموونە بھێتە وەرگرتن. چونکێ پشتی ئەنفالکرنا (٨٠٠٠) ھەشت ھزار بارزانیان ل ڕەگەزێ نێر، دایك و ھەڤژینێن وان ب خوە راگرانە و سەر بلندی ڕۆژانە وەکی زەلامان دچوونە شولی و شولێت گران وەکی بلوك کێشان و چیمەنتو، ئەڤ شولێت زەلام دکەن وان دکرن بۆ خودانکرنا زارۆیێن خوە و نەھێلان چ کێم و کاسی لێ بن و ئێخستنە بەر خاندنێ. ھەروەسا ھەڤژینێن ئەنفالکریان پێ ل خوشیێت ژیانا خوەدانان و ل سەر زارۆیێن خوە راوەستان و نەھێلان ھەست ب بێ بابیێ بکەن، چ ل وان زارۆیێن خوە نەھێلان بۆ حەزەکا ژیانا خوە. لەوما ئافرەتا بارزانی ب وەفاترین و شەرەفترین و کەرامەترین ئافرەت دھێتە ھەژمارتن ل ھەمی جیھانێ.

_ ھەردەمێ باسێ ئەنفالێن بارزانیان بھێتەکرن دڤێت باسێ مەردایەتی و مرۆڤایەتیا خەلکێ ب شەرەفێ ھەولێرێ ژی بھێتەکرن، چونکێ خەلکێ سەربلندێ ھەولێرێ ب ھەمی ڕەنگان ھاریکاریا خێزانێن ئەنفالکریان کر. سەراری ھندێ ژی کو رژێما بەعسا ژناڤچوویی بریارا مرنێ بۆ وان کەسان دابوو ئەوێن ھاریکاریا خێزانێن ئەنفالکریێن بارزانیان دکەن. لێ ڤێ بریارێ کارتێکرن ل خەلکێ ب شەرەفێ ھەولێرێ نەکر وان ژیانا خوە ئێخستە د مەترسیێ دا و ھەر بەرداوام بوون ل ھاریکاریکرنا بارزانیان، چونکێ ئەو خودان وژدان و ھەستێ مرۆڤایەتیێ بوون، ھەتا ھاتایێ خێزانێن ئەنفالکریێن بارزانیان باشی و مەردایەتی و ھاریکاریا خەلکێ ھەولێرێ ژبیرناکەن.

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای

كومێنته‌كا نوی دانه‌

لن يتم نشر عنوان بريدك الإلكتروني. الحقول الإلزامية مشار إليها بـ *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.