کورد و ئایدۆلۆژیێن چەپ و پاشەڕۆژ

فەهمی بالایی :

ب درێژییا دیرۆکێ، گەلێ کورد گەلەک قۆناغێن دژوار بۆراندینە، دناڤا ژێهەلی و ژوردانیاندا گەهەشتینە راستگەهەکێ، هند جاران ب ناڤێ خوەجهی و ئارامیێن دەمکورت هاتینە بناڤکرن. ژ ئایدۆلۆژیێن بسورمانه‌تیێ و بەرب ژێردەستییا هێزێن سەردەستێن ب ناڤێ ئیمپراتۆریێن ئوسمانی و سەفەوی کو لسەر مەزهەبان هاتبوونە پارڤەکرن. کورد بوونە بەشەک ژ ڤێ بزاڤێ، وانژی ب زانابوون کورد خاپاندن و بەرژەوەندیێن خوە پێ برێڤەبرن. هەروەسا دئەنجامێ داویێدا، وەلاتێن خوە و دەولەتێن نەتەوه‌یی ئاڤاکرن و کورد لژێر پەرده‌یا دینی رازیکرن و خوە کرنە نوونەرێن خەلیفە و نامێن پیرۆز، کوردان ژی ئەڤ یەکە ب رێژەکا زۆر قەبوولکر.
پشتی شەرێ جیهانیێ ئێکێ و دووێ سەروچاڤێن جیهانێ لژێر چادر و درووشمێن ئایدۆلۆژیێن چەپ و راست هاتە پارڤەکرن و دو جەمسەر پەیدابوون. جەمسەرێ چەپ ب سەرکێشییا ئێکەتییا سوڤیەتا بەرێ و هەموو شۆڕشێن ل ئەمریکا لاتین، ئەفریقیا و ئاسیا، هەروەسا هند رێکخستنێن کوردان ژی خوە دناڤا ڤێ ئایدۆلۆژیێدا دیت، د ئەگەرێدا سیستەمێن ئێک ئایدۆلۆژی و ئێک سەرۆک دەرکەتن و کەسێن مینا “هێتلەر، مستەفا ئەتاترک، ستالین، موسولینى، ڤیدل کاسترۆ، سەدام حسێن و قەزافی و…هتد” ژێ دەرکەتن و دخواست ژیانێ دناڤا ڤێ ئایدۆلۆژیێدا چوارچۆڤە بکەن. هێدی هێدی رێکخستنێن کوردستانی ژی بەرب ڤێ ئایدۆلۆژیێ چوون بەری كو خواندنەکێ بدەن جڤاکا خوە و ریالیتا کورد تێدا دژین ل هەر پارچەیه‌کێ، ژبەر وێژی، هند رێکخستن هەنە حەتا نها خوە لژێر ڤێ چەترێ دپارێزن و دەمێ بەحسێ کوردستانێ یان نەتەوەبوونێ دهێتەکرن، ب سستی نێزیک دبن. هەروەسا لایەنێ سەرمایەداری لژێر کونترۆلا ئەمریکا و هێزێن رۆژئاڤا خوە دیت و پتر بەرب ڤەبوون و جڤاکا سڤیل و دیمۆکراسیێ چوون. ئەگەر ئەڤ راستییە رێژەیی ژی بیت، لێ دیسا هند خالێن گرێدایی مافێ مرۆڤ و ئازادییا رامانێ پێکئینان. ژبەر نەبوونا ئەزموونێن هەیی، کورد نەشیان ببن پشکەک ژ ڤێ پرۆسیسێ.
پشتی پەیدابوونا شۆڕشێن کوردستانی بۆ ئازادی و سەرخوەبوونێ درووشمێن جودا هاتن راکرن، لێ یا راستیژی، ئەوە لگۆر شیان و خواندنا ریالیتا کوردان دوور و نێزیک هند ئارمانج تێکچوون. قۆناغا پشتی سەرهلدانێ و حەتا دانانا سازیێن حوکمی و پەرلەمانی ب رێکا هەلبژارتنان و هند لهەڤکرنان، ئێدی کورد بەرب جیهانگیریێ چوون و شیان بەرب قۆناغەکا نووڤه‌ بچن. دژمنێن داگیرکەرێن کوردستانێ ب ڤێ ئێکێ نەئارام بوون، هەموو بزاڤێن خوە کرن بۆ هێزێن تاری دژی گەلێ کورد و هەرێمێ پێکبینن، ب ناڤێ نەژادپەرستی و ئایدۆلۆژیێن دژی کوردان و پارچەکرن و گەلەک بزاڤێن دی یێن دژی کوردان کرن.
پشتی هاتنا هێزێن تیرۆریێن داعشێ بۆ هەرێمێ و دژاتییا گەلێ کورد ب تایبەتى ل باشۆر و رۆژئاڤا، ئێدی بۆ مژارا سەرەکییا جیهانێ، هێزێن کوردی یێن کو هندە جاران خوە ب چەپ و راست ددا نیاسین و ئایدۆلۆژی ددا پێش هەرتشتی، گەهەشتن وێ راستییا کو ب تنێ دەردێ کوردان ئێکەتییا وانە، دووری جوداهیێن ئایدۆلۆژیک، ئەڤرۆ ئەم دبینین هێزێن نێڤنەتەوه‌یى ژی خوە ل ڤێ قۆناغێ کرە خودان، ئەگەر بەرژەوەندیێن وانژی دناڤدا بن باشترە کو دژمنەکێ هۆڤێ وەک داعش ببیتە مەترسی لسه‌ر گەلێ کورد.
ئەز دبینم پشتی هێرشێن لسەر کۆبانێ و بەرخوەدانا کۆبانێ، ئیرۆ ب ئالیکارییا سەرۆکاتییا حوکمەتا هەرێما کوردستانێ و لایەنێن کوردی و هێزێن نێڤنەتەوه‌یی، ئیرۆ نێزیکبوونەک چێبوویە و مالا کوردی دهێتە ئاڤاکرن. مە بڤێت نەڤێت هێزێن بلۆکێ چەپ بەرامبەر ڤان بوویەران بێدەنگ ما، نەشیا هاریکارییا گەلێ کورد بکەت، بەلکی نەرازیبوون ژی دیارکر بەرامبەر هێرشێن ئاسمانیێن فرۆکه‌یێن هەڤپەیمانان لسه‌ر خاکا سووریێ. ئەز دبێژم: ئێدی وەخت هات لایەنێن چەپ و خودان ئایدۆلۆژیێن چەپ رێفورمەکێ دناڤا خوەدا بکەن و ریالیتا کوردستان و جیهانێ بخوینن ب تایبەتی لایەنێ پارتییا کارکەرێن کوردستانێ خودان بەرپسیارییەکا دیرۆکییە ل هەرێمێ، ئەز چەند پێشنیازان دکەم بۆ ڤێ قۆناغێ :
– دڤێت بەری هەر تشتی د ڤێ قۆناغێدا سومبۆلەکا نەتەوه‌یی هه‌بیت، ئەوژی ئالایێ کوردستانێیە و ژ هەموو ئالیانڤە بهێتە پیرۆزکرن و راگرتن. لایەنێن گرێدایی ڤێ پارتیێ ڤی ئالای وەک سومبۆلا پیرۆزا کوردستانێ ببینن.
– دڤێت هەڤپەیمانی و نێزیکبوون دگەل ئەمەریکا و هێزێن رۆژئاڤا خورت ببیت و ژ لایەنێن چەپ دوور بکەڤن، ژبەر کو دەردێ مە چارەسەر ناکەن و چوجاران د تەوارا گەلێ کورد نەهاتینە ب تایبەتی رۆسیا و هەڤالبەندێن وێ.
– دڤێت بەرەیەکێ بەرفره‌هـ ل رۆژئاڤا و باکۆر بهێتەدانان و هەموو هێز خوە دناڤدا ببینن و ببیتە سێوانا ئێکەتییا مالا کوردان.
– رۆلێ سەرۆکاتییا هەرێما کوردستانێ، حوکمەت، پەرلەمان و گەلێ کورد ل هەموو جیهانێ بەرز بهێتەنرخاندن.
– خوه‌ ژ ستێرک و ئالایێن سۆر دووربێخن و گاڤەکا نوو د قۆناغا سیاسەتا کوردیدا بهێتەئاڤێتن.
– خواندنەکا هوور بۆ هەر پارچەیه‌کێ و نێزیکبوونا ئارمانجەکا ئێکگرتی دوور ژ مزایدات و خوە فەرزکرنێ.
– هەموو لایەن دەزگەهێن راگەهاندنێ ئاگەهدار بکەن کو ب رەنگەكێ بەرپسیارانە نێزیکی هەر بوویەرەکێ ببن.
– رەوشەنبیر و کەسایەتیێن کوردستانی ببن میناک بۆ ئێکرێزی و تەڤایێ، نەبن کەسانێن خوەدی بەرژەوەندی و ئایدۆلۆژیان بپارێزن.
ل داویێ دبێژم: ئەڤرۆ ئەم دقۆناغەکا دیرۆکیڕا دەربازدبین، دڤێت دیرۆک خوە دوبارە نەکەت و ئەم مفای ژ ڤێ قۆناغێ وەربگرین و ب شێوەکێ بەرپسیارانە نێزیکی هەر بوویەرەکێ ببین.

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای