ڤه‌دیتنه‌کا نوو ده‌رباره‌ی په‌یدابوونا ئه‌خته‌ران

ڤه‌دیتنه‌کا نوو ده‌رباره‌ی په‌یدابوونا ئه‌خته‌ران

وار – دهوك :

د ڤه‌دیتنه‌کا نوودا هاتییه‌ کو فه‌له‌کناسان هنده‌ک وێنه‌ گرتینه‌ بۆ ئه‌خته‌ره‌کا گه‌نج ل ده‌رڤه‌ی کۆما رۆژا مه‌، دبیت ئه‌ڤ وێنه‌ په‌رده‌یێ ل سه‌ر په‌یدابوونا هنده‌ک ئه‌خته‌رێن دن ژی راکه‌ت، مینا جیۆپیته‌رێ (مۆشته‌ری)، و چاوانییا کارتێکرنا وان ل سه‌ر ئه‌خته‌رێن وه‌کهه‌ڤ.
زانایان پشتبه‌ستن ل سه‌ر ئامیرێ (جێمنی) یێ پێشکه‌فتی کر ژبۆ وێنه‌کرنا ئه‌خته‌رێن هه‌یی، ب هاریکارییا تێلسکۆپه‌کێ کو دهێته‌ ناڤکرن ب (Eridani B 51) ل باشورێ چیلی ژبۆ نێرینا ئه‌خته‌ره‌کا نوو، کو ل دور ستێره‌کێ دزڤریت مینا رۆژا مه‌یه‌، نێزیکی 96 سالێن رۆناهییێ ژ مه‌ دووره‌.
سالا رۆناهیێ ئه‌و دووراتییه‌ ئه‌وا رۆناهی د بریت د ساله‌کێ دا ب له‌زاتییا 300 هزار کیلۆمه‌تران د چرکه‌کێ دا.
ئه‌ڤ ئه‌خته‌را نوو یا گه‌نج ئه‌ڤا قه‌باره‌یێ وێ نیزیکی قه‌باره‌یێ جیۆپیته‌رێ، د رێره‌وه‌کی دا دزڤریت لدوور ستێرا خوه‌ ب دووراتییه‌کا پتر ژ یا جیۆپیته‌رێ بۆ رۆژێ. ئه‌خته‌را نوو ئێکه‌ ژ ئه‌خته‌رێن بچووک ژلایێ ته‌مه‌نی ڤه‌، دناڤا وان ئه‌خته‌رێن کو ب ره‌نگه‌کێ راسته‌وخوه‌ دهێنه‌ وێنه‌کرن ل ده‌رڤه‌ی کۆما رۆژا مه‌.
ئه‌ڤ ئه‌خته‌را نوو هه‌ر ژ په‌یدابوونا وێ به‌ری 20 ملیۆن سالان یان ژی 40 ملیۆن سالان پشتی بنبڕبوونا ده‌ینه‌سۆران و هه‌تا نها گه‌رماتییه‌کێ ده‌ردئێخیت، ئه‌ڤ گه‌رماتییا وێ یا مه‌زن تیشکا گه‌شا ژێر سوور ژێ ده‌ردکه‌ڤیت، هه‌روه‌کی تێلسکۆپێ رۆهنکری.
گرنگییا ڤه‌دیتنێ
برۆس ماکنتۆش، زانایێ فه‌له‌کی ل زانکۆیا ستانفۆرد، دگه‌ل هه‌ڤالێن خوه‌ داخوه‌یانییه‌ک به‌لاڤکر ل کۆڤارا ساینس و گۆتی: “ئه‌ڤ ئه‌خته‌ره‌ ده‌لیڤه‌یه‌کا نوویه‌ بۆ خواندنه‌کا باشتر بۆ وان ئه‌خته‌رێن کو تا نها ل ژێر کارتێکرنا کاودانێن ئێکه‌م په‌یدابوونا خوه‌دانه‌‌”.
شلۆڤه‌کرنا وێنه‌یان ئاشکه‌راکر کو به‌رگێ بای یێ ڤێ ئه‌خته‌رێ مینا به‌رگێ جیۆپیته‌رێیه‌، کو هه‌موو ب گازا میثان دوورپێچکریه‌، هه‌روه‌سا ئه‌ڤ ڤه‌دیتنه‌ دێ به‌لگه‌یێن گرنگ پێشکێشی زانایان که‌ت ل دور چاوانییا په‌یدابوون و پێشکه‌فتنا ڤی جۆرێ ئه‌خته‌رێن گازی یێن زه‌به‌لاح.
هه‌روه‌سا ترافیس بارمان زانایێ ئه‌خته‌ران ل زانکۆیا ئه‌ریزۆنا خوه‌یاکر کو: “ ئه‌ڤه‌ ئێکه‌م ئه‌خته‌را ته‌مه‌ن بچووکه‌ کو مینا جیۆپیته‌رێ یه‌، و دێ رێپێده‌ره‌ک بیت بۆ چاره‌سه‌رکرن و ڤه‌کرنا گرێکا زانیناس په‌یدابوونا ئه‌خته‌ران”.
زانایان کێم ئه‌خته‌ر ئێکسه‌ر ئاشکه‌راکرینه‌ ل ده‌رڤه‌ی کۆما رۆژا مه‌، و ئه‌ڤێن هاتینه‌ ئاشکه‌راکرن ژی به‌ری نها، هه‌موو مه‌زنترن ژ جیۆپیته‌رێ ب 5 تا 13 جاران.
تێلسکۆپێن دن ژی نها چاڤدێری و لێگه‌ریانا ئه‌خته‌ران دکه‌ن ل ده‌رڤه‌ی کۆما رۆژا مه‌، مینا تێلسکۆپا کیپله‌ر یا ئاژانسا فرۆکه‌ڤانی و سپه‌هری یا ئه‌مریکی “ناسا” یێ.
http://www.skynewsarabia.com/web/article/767186/

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای