پەکەکە.. وەک دوماھیک بەربەست د رێیا دوزا کوردی دا

بەدرخان زاویتەیی

کاودانن ڤێ دوماھیێ ین دەڤەرا شێلادزێ و دێرەلوکێ کو یائاشکرا بو پیلانەکا پێش وەخت دارێتی بو و دەست پەکەکێ یێ زیق بو دناڤدا و و چەند مەرەمەک لپێشت ڤێ پیلانێ ھەبون ئەوژی تورکیا دڤیا بخولقاندنا کێشا لڤی سنوری پاداشتا ئێکەتیێ بکەت پشتی ھەمی بارەگایێن پەکەکێ لسنورێ سلیمانیێ گرتین و ھەمی پێزانین داینە میتا تورکی و ھوسا پارتی نەچارەکەت لەزێ د دروستکرنا کابینەیا حکومەتێدا بکەت و بمەرجێن ئێکەتیێ رازیبیت. بەرامبەر وێ چەندێ پەکەکێ دڤیا بدروستکرنا کێشا لسنورێ بادینان دان و ستاندنن خو دگەل رێژێما سوریێ پەردەپوش بکەت و کێشە و گرفتن بو روژئاڤایی کوردستانێ دروستکرین ژ بیرا خەلکی ببەت و ئەو لێک تێگەھشتنن دناڤبەرا ھەولێر و بەغدا دروست بویی تێکدەت. دھەمان دەمدا تورکیا دڤیا وی بەرنامەیی تێکدەت یا کو بو کەرکوکێ ناوچێن مادێ ١٤٠ ھاتیە دانان و پارتی نەچارکەت دووبارە دەرگەھێ خو بو تورکیا ڤەکەت پشتی کو ئاشکرا بوی تورکیا تاچ رادە پیلانن گێراین بو ژناڤبرنا ریفراندومێ و ھەرێما کوردستانێ.
گرنگە بزانین کو داستانا پردێ و سحێلا و تایبەت داستانا سحێلا خالەکا وەچەرخان بو و ھەمی ھاوکێشە لدەڤەرێ گوھارتن و ئەو ھەمی پیلان ھاتنە ژناڤبرن بو ژناڤبرنا ھەرێمێ و دوزا کوردی و ئەڤا نوکە رویدەت ڤەرێژا وان پیلانانە کو ئێک لدویف ئێکێ ھاتینە ژناڤبرن. و پشتی ئێکەتیێ و چەند پارتەکێن سلیمانیێ شکەستن د جێبەجێکرنا پیلانن دوژمناندا ئیناین دژی کوردستانێ و لاواز و بێ ھێز بوین نوکە قوناغا رول گھورینێ یە و یێ پەکەکە جارەکادی ھاندەن کو پیلانا دژی کورستانێ بگێریت تایبت لسنورێ ھەولێرێ و دھوکێ وەک دوماھیک ھەول بو رێگرتن بەرامبەر دوزا کوردی لەورا ژی ھەر زوی سەروکێ حکومەتا ھەرێمێ گوت کو دەستەکێ خراب لپشت رویدانێتشێلادزێ و دیرەلوکێ ھەیە وەک ئیشارەتەک بو پەکەکێ و چەند دەزگایین دی ین راگەھاندنێ لێ ئەو لوغم ژی ھاتە ژناڤبرن.
لڤێر گرنگە بزانین کو پەکەکە ھەر ژ دەستپێکا دروست بونا وێ و خو راگەھاندن وەک پارتەکا سیاسی ل (٢٧-١١-١٩٧٨) و گێردانا یەکەم کونگرە ل دیمەشقا پایتەختێ سوریێ لسالا ١٩٨١ و بلندکرنا دروشمێ دەولەتا کوردی یامازن و دژایتکرنا وێ بو ھەر پارتەکا دی یاسیاسی یاکوردی کو کو دگەل ڤی دروشمێ پەکەکێ نەبیت خویابو کو ھندەک ئەجیندێت موخابەراتی ئەف پارتە دروستکریە تایبەت سوریێ و ئیرانێ و تورکیا و ھەر زوی ئێکەتیێ پشتەڤانیا خو بو وی دروشمی دیارکر !! بەلێ یائاشکرا بو کو مەرەم ژڤێ دروشمی ئەوبو کو بھانەیا بدەنە وەلاتێن دەڤەرێ کو ھێزێ دژی بزاڤا رێزگاریخوازا کوردی بکاربینن و ھیچ رێەکەکێ ئان دەلیڤەکێ نەھێلێن بو دانوستاندنا !! و وەک گەف لسەر بەرژەوەندیێت وان و وەلاتێن زلھێز دا نیشاندان!! و گروپێن چەکدار و تێکدەر لقەلمدان. لێ جھێ حێبەتیبونێ یە کو نوکە پەکەکە بفەرمی دبێژیت کو دەولەتا کوردی د فەرھەنگا وان یا سیاسیدا نینە و نە ژ ئەخلاقێ وانە و دژی پارچە بونا ڤان وەلاتانە .
لسەرھلدانا بھارا سالا ١٩٩١ لکوردستانا عیراقێ ئەڤێ پارتا بناڤ کوردی چ ھەلویست و پشتەڤانی بو سەرھلدانی دیارنەکرن بەروڤاژی پشتی دەربەدەربونا کوردان و کوچبونا وان بو وەلاتێ تورکیا و ئیرانێ پەکەکێ دەست بتالانکرنا گوندێت کوردان کر و چەکێ خەلکی ژ وەرگرت و کری داکو دووبارە ئەڤە نەبنە گەف لسەر ئێمناھیا ڤان وەلاتا و پروپاکندێت درەو و بێ بنەما بەلاڤکرن و بھەمی رەنگا سەرکردێن سەرھلدانێ نەشرین کرن دچاڤێ خەلکیدا !!
پشتی ھەلبژارتنن سالا ١٩٩٢ لھەرێما کوردستانێ پەکەکە و ئەجیندێت دەرەکی گڤاشتنن مازن لسەر ئێکەتیێ دروستکرن کو بئەنجامێن وێ رازینەبن و کێشا دروستکەن بەلێ پارتی شیا ئێکەتیێ رازیکەت و فێفتی فێفتی پەرلەمانی و حکومەتێ برێڤە ببەن لێ ھەر پەکەکە و لپشت وێ ئەجیندێت موخابەراتی !! نە راوستیان و ئێکەتی پالدا شەرەکی و ئێکەم چریسکا شەری ل قەلعەدز ھەلکر!! و ھندەک ژێدەر دبێژن کو ھەر پەکەکە بو بارەگایێن پارتی سوتین و کادرێ وێ شەھیدکرین!! و ھوسا پارتی و ئێکەتی بشەرەکی ڤەکرن کو نەدبو بکەن !! و خەلکی پشتی وان نەھامەتیا خرا توشی کارەساتێن مازنتر بکەن .
شەر خوسارەتیە و مال خرابکرنە بو ھەمی لایێن شەرکەر !! بەلێ مخابن لشوینا پەکەکێ رولێ نیوانگێریێ دیتبا و ھەولدابا شەر راوستیت !! جەبھەیەکێ دی یێ شەری ڤەکر دژی پارتی و تایبەت لسنورێت دەڤەرا بەھدینا و سەرەرایی وان ئابلوقێن ئابوری یت مازن لسەر ھەرێمێ پەکەکێ ئەو گوندێت پشتی ئەنفالا ماین ژی خرابکرن و خەلک ژ کوندان دەرکەت و بارێ خەلکی ژ ھەمی لاڤە ئێکجار خراب بو !! دوژمنن دوزا کوردی ھوسا ھزردکر کو بڤی رەنگی د شیێن پارتی و مالا بارزان ژ نافبەن و ژ ھەر بزاڤەکا سیاسی دویرکەن و دوزا کوردی ئێدی نامینیت !! لێ شکەستن و پارتی بھێز تر لێھات .
لدەمێ دروست بونا بزاڤا گوران لسالا ٢٠٠٩ دووبارە ئالوزی دروست بون و ھەر زوی بونە داردەستێن بەغدا دژی ھەرێمێ!! و بھەمی رەنگا ھەول ھاتنە دان کو دنافبەرا ھەولێرێ و بەغدا ئالوزکەن و شیان ڤێ چەند بکەن و خەلکی ھاندەن دژی دام و دەزگایێن ھەرێمێ ئەو بو خوپیشاندان لسنورێ پارێزگەھا سلێمانیێ دروستکرن و دیسا ھەر لقەلعە دزێ پەکەکێ خەلک ھاندا و چونە دنافدا و بارەگایێن پارتی سوتن و ھەمی بزاڤ کرن دووبارە شەرەکی دروستکەت و ھەرێمێ توشی قەیرانن مازن بکەت بەلێ ھەر شکەستن ئینا و نەشیان وێ پیلانێ بگێرن . و نوکە پەکەکە ھەمان پیلان یادگێریت لوی سنوری و بشێوازن جودا و دەلیڤە بو تورکیا خوشکر یە کو مفایی ژ کاودانن عیراقێ ببینیت و سنورا بەزینیت و گەفێن کونترولا قەندیلێ و شنگالێ بکەت .
ئەڤە ئەگەر ئەم بزانین کو پەکەکە لسوریا ھەڤپەیمانە دگەل ریژێمێ و دژی ھەر پارت و بزاڤەکا کوردیە ل روژئاڤا . و پیلانل وان لکوبانێ سەرنەگرت کو وی باژێری رادەستی داعش بکەن و بەھانەیا بدەنە تورکی اکو بو پارستنا سنورێت خو بێت و کوبانێ داگیربکەت لێ بھەول بەردەوامێن بارزانی ئەو شارە ھاتە پاراستن و پاقژکرن ژ تیرورستا . لەورا دووبارە ئەو پیلان ل عەفرینێ گێرا و مخابن تورکیا ئەو شارێ کوردستانێ نوکە داگیرکریە و ھەمی بزاڤا یا دکەت کو مونبج داگیربکەت و ھەبونا کوردان لسوریێ بەرەف لاوازیەکا تمام ببەت . و ل ئیرانێ داردەستا دەستھەلاتێ و پارێزەرا سنورێت ئیرانێ لدەڤەرێن کوردی و دیسا دژی وان پارتێن کوردیە ین دژی کومارا ئیرانێ. بھەمی رەنگا ھەڤپەیمانە دگەل بەغدا دژی ھەرێما کوردستانێ . و خو ل ئەرمینا ھەڤپەیمانە دگەل ھەر دوو پارتێن (ھاشناق – تاشناق) ین دەستھەلاتدار کو تومەتبارێن ب ئەنجامدانا کومەلکوژیا دژی کوردان و رێگرێن بەرامبەر ھەر بزاڤەکا کوردی لوی وەلاتی .لتورکیا پەکەکە نە دژی تورکانە بەلکو دژی وان پارتانە ین کو باوەری ب چارەساریا کێشا کوردی ھەیی . و مخابن پەکەکێ و ھندەک حزبێن سیاسی لھەرێما کوردستانێ ئەو ھەولێن دوبلوماسی ین لباکورێ کوردستانێ ھەین توشی گرفتێن مازن کرن و بھانە دانە حکومەتا تورکیا کو پروسا سیاسی و بیڤاژویا ئاشتیێ راوستینیت و شەری دەست پێکرە ڤە . و پەکەکێ شەر برە دناف باژێرێن کورداندا و کرنە کاڤل و ژیان تێدا نە ھێلا و خەلکێ کورد توشی کارەسات و دەربەدەریێ کر .
دروست بونا داعش و ھاندانا وێ دژی ھەرێمێ لھاڤینا سالا ٢٠١٤ پیلانەک بو پشتی پیلانن ئوپراسیونا دیجلە و بادیە وجەزیرە و برینا موچە و بودجا ھەرێمی و ئەو کودەتایا سپی یال پەرلەمانێ ھەرێمێ دروست بوی ژلایێ ھندەک لایەنن سیاسی ین ھەرێمێ شکەستن ئینایی !! ھوسا دیاردبیت ئەو پیلانا دژی پارتی و مێللەتێ کورد ھاتیە دارێتن لسالا ١٩٩٣ تا سالا ١٩٩٧ و شکەستن ئینایی . ھەمان پیلان برەنگەکێ دی ھاتە دارێتن و لدەستپێکا سالا ٢٠١٤ دەست پێکر و خیانەتا ١٦ ئوکتوبەرێ سالا ٢٠١٧ پشتی ریفراندوما سەربەخویا کوردستانێ مازنترین پیلان بو دژی دوزا کوردی بگشتی و ئاساوارێن وێ تانوکە یابەردەوامە .. لەورا دگەل شەرێ داعش رولێ پەکەکێ ھات بو دیارکرن ئەوژی پشتی داعش پەلەماری شنگال و دەڤەرێن دی دەت و داگیردکەت دگەل وان کاودانا پەکەکە بێت و وان جھێن گرنگ بگریت و برێیا راگەھاندنێ راپورتێن بێ بنەما دژی ھەرێمێ و پێشمەرگەیی بەلافکەت و بھەمی رەنگا ھەول بدەت نافێ پێشمەرگەیی کرێت و نە شرین بکەت دچاڤێ خەلکیدا و بێ باوەریێ لدەف پەیدا کەت و تانوکە یابەردەوامە . و زور ژێدەر خویا دکەن کو گەلەک نەھامەتیێن کوردێن ئێزێدی پەکەکێ بخو ئەنجامداینە و زورەک ژ کچ و زاروکێن وان برینە .
لڤێرە خویا دبیت کو پەکەکە ژ ئالیێ چەند دەزگایەکێن موخابەراتی دئێتە برێڤەبرن و بەرژەوەندیت وان د پارێزیت و ئارمانجا ھەرە گرنگا ڤێ حزبێ ئەوە کو ئاستەنگ و کێشا و گرفتا بەرامبەر سەربەخویا کوردستانێ دروستکەت تایبەت پشتی ئەنجامدانا ریفراندومێ .و ببیتە رێگر بھەمی رەنگا بەرامبەر ڤێ خواستا مێللەتێ کورد پشتی ھەمی پیلانن بەری نوکە ھاتینە ژناڤبرن . بەلێ ھەمی پێشبینی بو وێ چەندێ دچون کو پشتی رویدانێت دەڤەرا شێلادزێ و سنورێ سلێمانیێ و روژئاڤا تایبەت پشتی کەتنا عەفرینی و ئەو مەترسیێن لسەر مونبج ھەین . و ئەو رەفتار و کریارێن شاش و نەمروڤانە ین پەکەکێ ئەنجامداین کو دوماھیکا ڤێ حزبێ و چەند ھێزێن دی ین چەکدار وەکی کروپێن دناف حەشدا شیعیدا نێزیک بویە و شەر دچیتە دناف مالا پیلانگێرا دا .

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای