پێشمەرگە و هاوکێشەیێن سیاسى

رمضان نصرالدین کێڤلى

د پەیوەندیێن نیڤدەولەتى دا (هێز) ژلایێ بیرمەندێن سیاسى و ستراتیژى ڤە ب دو جۆران دهێتە پارڤەکرن (هێزا نەرم و هێزا زڤر)، د بازنەیێ پەیوەندیێن نیڤدەولەتى دا ئەڤ پارڤەکرنە دبیتە بنەما بۆ هێزا دەولەتێ، بەرى نوکە کاریگەرییا (جۆگرافى و ئابوورى و لەشکەرى)  ل سەر دروست کرنا هاوپەیمانیێ و گهورینا هاوکێشێن سیاسى زۆر یا کارا (فعال) بوویە، ئەڤجا چ د بازنەیێ هەرێمایەتى دا بیت یان ژى د بازنەیێ نیڤدەولەتى دا و ئەڤ چەندە زۆر یا رۆهن بوویە ل سەر دەمێ شەرێ سار دناڤبەرا (ئەمریکا و ئێکەتیا سۆڤیێت) دا کو هەردو وەلات بەردەوام د رکەبەرییا دروستکرنا هاوپەیمانییێ دا بووینە، دیسان رکەبەرییا وان بۆ دروستکرنا هێزا لەشکەرى و پێشئێخستنا چەکى بوویە لێ سروشتێ سیستەمێ سیاسى هاتە گۆهارتن ب تایبەت پشتى ئێکەتیا سۆڤیێت دابەش بووی. پشتى مەترسیا تیرۆرێ ل سەر گشت جیهانێ زاڵ بووى وەلاتەکێ وەکو (ئەمریکا) د رۆژهەلاتا ناڤەراست دا هەر زوى لێگەریان ل هێزەکێ کر کو بشێت ل سەر ئەرد ئەڤێ تیرۆرێ لاواز بکەت یان ژناڤ ببەت، دناڤ یاریا سیاسى دا ل دەڤەرێ ئەمریکا ڤیایە بەرژەوەندێن خوە ب پارێزیت چونکە دوبارە بوونا هەژمۆنا هندەک وەلاتان ل دەڤەرێ مینا (رووسیا و چینێ) کاریگەرییا خوە ل سەر پێگەهێ ئەمریکا ژى هەیە، ئێک ژ وان هێزێن ئەمریکا هەر زوى د بازنەیێ هاوپەیمانیا نیڤدەولەتى دا وەرگرتى (هێزێن پێشمەرگەی) بووینە و ئەڤە ژى ڤەدگەریت بۆ رولێ پێشمەرگەى د پاراستنا ئەزموونا دیمۆکراسی یا (هەرێما کوردستانێ) دا، سەرەراى هندێ کو ئەمریکا د عێراقا نوى دا کێمتر خەم بوویە ژ چەک کرن و دانا هاریکاریان بۆ پێشمەرگەی، ئەڤە ددەمەکى دایە کو نێزیکى (12) لیوا یێن لەشکەرێ عێراقێ ب باشترین جۆرێن چەکى ب چەک ئێخستن، بەڵام ئەڤ هاریکارییە بۆ هێزێن پێشمەرگەی نەهاتنە کرن، پشتى سیاسەتا حەکیمانە یا (هەرێما کوردستانێ) د رێکخستنا بەشەکێ زۆر ژ هێزێن پێشمەرگەی دا و سەرکەفتنا وان د شەرێ دژى تیرۆرێ دا، (ئەمریکا) د پەیوەندیێن بەردەوام دا بوویە دگەل (نێچرڤان بارزان، سەروک وەزیرێن هەرێما کوردستانێ) تاکو شیای بەشەک ژ هاریکارییان بۆ هێزێن پێشمەرگەی د بۆدجەیا سالانە یا لەشکەرێ ئەمریکى دا جێبەجێ بکەت، کو ئەڤ هاریکاریێن ئەمریکا بۆ چەند وەلاتانە، ئەڤێ چەندێ ژبلى شرۆڤەکا لەشکەرى رەهەندێن خوە یێن سیاسى یێن مەزن هەنە، ژوانا باوەرییا ئیدارەیا ئەمریکى ب حکومەت و هێزێن پێشمەرگەی دیسان پاراستنا ئەزموونا هەرێمێ ژى بۆ ئیدارەیا ئەمریکى گرنگە و ل قووناغا داهاتى ژى دێ یا بەردەوام ژى بیت، دوور نینە د هاوکێشەیێن سیاسى دا پتر ئەڤ رۆلە دیار بیت، چونکە ئەم دزانین ئەمریکا پرۆژەیەکێ نوى ل رۆژهەلاتا ناڤەراست جێبەجێ دکەت و پێویستى ب هندەک هێزان هەیە، ل دەڤەرێ د گشت بواران دا د کاریگەربن و بەشەکێ باوەریدانێ دێ بۆ هێزێن پێشمەرگەیى بیت. ل سەر هەرێما کوردستانێ ژى پێویستە بزانیت چەوا و ب چ رەنگ مفاى ژ ئەڤان هاریکارییان وەربگریت و هێزێن پێشمەرگەی د چارچووڤەیێ وەزارەتا پێشمەرگە دا رێک بێخیت و ئاسەوارێن حزبى ل سەر هێزێن پێشمەرگەی نەمینن، چونکە تا نوکە هەبوونا هێزێن حزبى کاریگەرییێن خوە ل سەر بەردەوامبوونا ئەڤان هاریکاریان و پێشئێخستنا هێزێن پێشمەرگەی هەبووینە، لەورا پێویستە حکومەتا بهێت ئەڤى بابەتى ژ بنەرەت چارەسەر بکەت بۆ هندێ کورد بەرژەوەندێن خوە یێن نشتیمانى و نەتەوەیى ل دەڤەرێ بپارێزن و نەبنە پاریەکێ ب ساناهى بۆ دوژمنێن خوە، پێویستە مە پێنگاڤ دگەل سیاسەتێن جڤاکێ نیڤدەولەتى هەبن و د هەر هاوکێشەیەکا سیاسى دا ئەم د بازنەیێ بەرژەوەندیێن هەرێما کوردستانێ دا لڤینێ بکەین و ئەڤان هاوکێشەیان بۆ بەرژەوەندییا خوە ب کار بینین، چ ئەڤ هاوکێشەیە گهۆرینێن ستراتیژى بن ل دەڤەرێ یان ژى تەکتیک و کاتى بن، د هەردو حالەتان دا پێوستە ئەم ئامادەبین وەک هەرێم.

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای