٧٧٤ ملیۆن کەسێن نەخواندەوار د جیهانێ دا ماینە

٧٧٤ ملیۆن کەسێن نەخواندەوار د جیهانێ دا ماینە

Capture

وار – كوردۆ رۆژهات :

9/8 كو ب رۆژا جیھانی نەھێلانا نەخویندەواری هاتییه‌ نیاسین، د ڤێ رۆژێ دا ل سه‌رانسه‌رى وه‌لاتێن جیهانێ چالاکیێن جۆراوجۆر و بەرنامەیێن ھۆشیاریێ دهێنه‌ سازكرن. ب ڤێ هه‌لكه‌فتنێ وەزارەتا پەروەردەیا حوکمەتا ھەرێما کوردستانێ ژى، به‌یاننامه‌یه‌ك ده‌ركرییه‌ و تێدا گەرمترین پیرۆزباهی ئاراستەی هه‌موو ته‌خ و چینێن گەلێ کوردستانێ كرینه‌ و هیڤى خواتسییه‌ كو وه‌كو د به‌رنامه‌یێ وه‌زاره‌تا وان دا نەخشە و پلان بۆ هاتینه‌ دارێژتن ل لژێر درووشمی (بەرەڤ کوردستانه‌کا ڤالا ژ نەخویندەواریێ) بشێن بزاڤێن وەزارەتا پەروەردەیێ چڕتر بکەن بۆ بنبڕکرن و کێمکرنا رێژەیا نەخویندەواریێ ل ھەرێما کوردستانێ.

یۆنیسکۆ یا تایبه‌تمه‌ند ب بوارێ په‌روه‌رده‌یێ ڤه‌ كو سه‌ر ب رێکخراوا نەتەوەیێن ئێکگرتى ڤه‌یه‌، دەرئێخستییە کو هه‌تا نوكه‌ ٧٧٤ ملیۆن کەسێن نەخواندەوار د جیهانێ دا ماینە کو دبیته‌ ئێك ژ پێنجا هژمارا پێگەهشتیێن جیهانێ و هه‌تا نوكه‌ نه‌شێن بخوینن و بنڤیسن، و ژ بلى ٧٥ ملیۆن زاڕۆیان كو نەچووینە بەر خواندنێ و ژدەرڤەی بازنەیێ سیستەمێ فێربوونا دبستانن.
وه‌زاره‌تا په‌روه‌رده‌یێ د به‌یاننامه‌یا خوه‌ دا دبێژیت: ”رێکخراوێن نێڤدەولەتى و وه‌لاتێن جیهانێ ب هەرێما کوردستانێ ژى ڤە لسەر گرنگیدان ب هه‌وا نه‌هێلانا نەخواندەواری و فێرکرنا مه‌زنان و خواندنا تەوزیمی و فێربوون بۆ هەموویان و چوونا بەر خواندنێ و کێمکرنا رێژەیا هێلان و ڤه‌قه‌تیان ژ دبستانان، پێداگیریێ دكه‌ن بۆ گه‌هشتن ب ئارمانجان”.
هه‌روه‌سا ئه‌و ئێكه‌ باسكرییه‌، ”مه‌ره‌م و ئارمانجا وەزارەتا پەروەردەیێ دابینکرنا مافێ تاکەکه‌سانە و هاندانا وانە بۆ فێربوون و چوونا بەر خواندنێ و نەهێلانا کەسێن نەخواندەوار و ڤه‌قه‌تیاى ژ خواندنێ ژده‌رڤه‌ى بازنه‌یێ دبستانان، دیسان رەخساندنا ده‌لیڤه‌یه‌كێیه‌ بۆ گەهشتن ب ماف و داخوازیێن خوه‌ و کارابوونا رۆلێ وان د پێشکەڤتنا جڤاكى دا. ڤه‌گه‌ڕیانا وان بۆ دبستانان، دەستکەڤته‌کێ دى یە بۆ هەرێما کوردستانێ و جڤاكێ مه‌ دێ به‌ره‌ڤ كنارێن ئارامی و دابینکرنا مافێن کەسێن نیشتیمانی و جڤاكى چیت، د هه‌مان ده‌م ژى دا تاکێ نەخواندەوار نامینیت یان هه‌ر چ نه‌بیت دێ به‌ره‌ڤ كێمبوونێ ڤه‌ چیت”.
وه‌زاره‌تا په‌روه‌رده‌یێ د به‌یاننامه‌یا خوه‌ دا گۆتژى، ”زێده‌بارى بەردەوامبوونا وەزارەتا پەروەردەیێ لسه‌ر هه‌وا نەهێلانا نەخواندەواریێ و کێمکرنا ڕێژەیا نەخواندەواریێ ل هەرێما کوردستانێ ژ ٣٦%ێ بۆ ١٥%، کو ل سالا ٢٠٠٠ هه‌تا ٢٠١٤ رزگاربوونا نێزیکی ٣٩٠٠٠٠ کەسان ژ نەخواندەواریێ بەرهەمێ بزاڤ و تێکۆشانا وەزارەتا پەروەردەیا حوکمەتا هەرێما کوردستانێیە، هەروەسا د پلانا وەزارەتا پەروەردەیێ دایە د سالێن بهێن ژى دا رێژەیا نەخواندەواریێ كێمبكه‌ت بۆ کێمتر ژ ١٠%ێ، کو ئه‌ڤه‌ ژى ئاماژەیەکا گه‌له‌ك ئه‌رێنى و دلخوه‌شکەرە و نیشانەیا پێشکەڤتنێ مللەتێ کورد و هەرێما کوردستانێیە، له‌و ئەو ستراتیژیەتا وەزارەتا پەروەردەیێ ب ڤێ ئاراسته‌یێ دێ به‌رده‌وام بیت”.
دیسان د هه‌مان به‌یاننامه‌ دا هاتییه‌، ”ژ بلى پرۆسەیا نەهێلانا نەخواندەواریێ، وەزارەتا پەروەردەیێ ژ سالا ٢٠٠٥ وەره‌ هه‌تا ئەڤرۆ بەردەوامە لسه‌ر بجهئینانا ڤه‌كرنا دبستانێن (فێرکرنا بله‌ز) ل هەرێما کورستانێ و ئەڤ پرۆژەیە ژى وان زاڕۆ و سنێله‌یان ب خوه‌ڤه‌ دگریت كو د ژیێن د ناڤبه‌را (٩-٢٤) سالیێ دانه‌ و ژبەر هەر سه‌ده‌مه‌كێ هه‌ى، ژ خواندنێ ڤه‌قه‌تیاینه‌ یان مافێن خواندنێ نه‌ماینه‌ ل دبستانێن فه‌رمى یان ده‌ست ژ خواندنێ به‌رداینه‌، ئه‌و دشێن د ڤى پرۆژەی دا بخوینن و درێژیێ ب خواندنا ئاساییا خوه‌ بدەن، و هه‌یاما خواندنا قۆناغا فێربوونا بنەڕەتی کو (٩) سالێن خواندنێنە، ئه‌و ب (٥) سالان تمام دکەن. هه‌تا نوكه‌ ژى زێده‌تر ژ (١٠٠) دبستانێن فێرکرنا بله‌ز هاتینه‌ ڤه‌كرن و سالانە زێده‌تر ژ 10 هزار فێرخوازان ب خوه‌ڤه‌ دگرن، د هه‌یاما چەند سالێن بۆرى ژى دا زێده‌تر ژ 60 هزار فێرخوازان ل خواندنا ڤه‌ زڤڕینه‌ڤه‌”.
دیسان دیاركریه‌، ”بار و دۆخێ ئه‌ڤرۆیێ هەرێما کوردستانێ کو ب پرۆسەیا ئاڤەدانکرن و بنیاتنانا کەسایەتیێ مرۆڤێ کورد ڕا ده‌ربازدبیت و پێشکەڤتنا مه‌زن ب خوه‌ڤه‌ دیتییه‌، ب تایبەتی ژى بوارێ پەروەردە و فێرکرنێ پێنگاڤه‌كا سه‌ركه‌ڤتى هاڤێژتییه‌. بۆ وێ ئێكێ كو گیانێ هاریکاری و هەست ب بەرپرسیاره‌تیێ زێده‌تر كوور ببیته‌ڤه‌ و ببیته‌ ئامرازه‌ك بۆ پێشخستنا جڤاكى، ئەڤ هه‌و و پێنگاڤا وەزارەتا پەروەردەیێ پێدڤی ب هاریکارییا هەموو ئالییه‌كییه‌ كو بشێن دیاردەیا ڤه‌قه‌تیان ژ خواندنێ و نەخواندەواریێ بەرەڤ کێمبوونێ و نەمانێ ڤه‌ ببه‌ین، بلا پێكڤه‌ ژ کەسوکار و خێزان و کەسێن دەوروبەرێن خوه‌ ڤه‌ دەستپێبکەین و وان پالبده‌ین بۆ چوونا به‌ر خواندنێ و رووكرن ل بنگه‌هێن نه‌هێلانا نه‌خوینده‌واریێ و فێرکرنا مه‌زنان كو ناڤێن خوه‌ تۆماربكه‌ن و ئه‌و زاڕۆیێن كو ژ خواندنێ ڤه‌قه‌تیاینه‌، به‌ره‌ڤ خواندن و دبستانێن فێركرنا بله‌ز بچن”.
د دووماهییا به‌یاننامه‌یا خوه‌ ژى دا، وه‌زاره‌تا په‌روه‌رده‌یێ راگه‌هاندییه‌، ”د ڤێ ده‌لیڤه‌یێ دا هیڤخوازین درووشمێ (بەرەڤ کوردستانه‌کا ڤالا ژ نەخواندەواریێ) ببیتە فاكته‌رێ كووركرنا گیانێ هاریکاری و هەماهەنگییا هه‌ڤنیشتیمانى و مامۆستا و دایباب و دامودەزگەهێن ڕاگەهاندنێ و رۆژنامەڤانی و رێکخراوێن جڤاكێ مەدەنی و وەزارەتێن دى یێن حوکمەتێ د گه‌شه‌پێدان و داڕێژتنا بەرنامە و ستراتیژییەتا پەروەردە و فێرکرنێ ل هەرێما کوردستانێ، بلا پێكڤه‌ ببینە هه‌ڤكار و پشته‌ڤان بۆ خزمەتا زاڕۆ و نه‌ڤیێن مه‌ و پێگەهاندنا نڤشەکێ پڕ زانست و نووخواز و ره‌وشه‌نبیر کو پاشه‌رۆژا ئاخ و نیشتیمانێ مه‌ بەرەڤ پێشکەڤتن و شارستانیەت و ئاشتی و ئارامیێ ببه‌ت و د هه‌مان ده‌م ژى دا بزاڤێ بكه‌ین د ناڤ چو خێزانه‌كێ دا كه‌سێن نه‌خوینده‌وار و ڤه‌قه‌تیاى ژ خواندنێ نه‌مینیت”.

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای