وه‌به‌رهێنان د مرۆڤيدا

سه‌گڤان دێره‌شى

 

مروڤ ئارمانجه‌، مروڤ كێشه‌یه‌، مروڤ چاره‌سه‌رییه‌، مروڤ سه‌روه‌ته‌، مروڤ به‌رێ‌ بنیاتیه‌، شارستانیه‌ت لسه‌ر دهێنه‌ ئاڤاكرن، هه‌می تشت ب مروڤی ڤه‌ دگرێداینه‌ ول دور دزڤرن، وه‌ختێ‌ مروڤ خراب بوو، ئێدی هه‌موو تشت خراب دبن و ژ رێره‌وێ‌ خۆ و مروڤی ده‌ردكه‌ڤن، ژیان دبیته‌ تونێله‌كا تاری وبێ‌ دوماهی، كه‌س ژێ‌ ده‌رناكه‌ڤیت هه‌تا جاره‌كا دی دزڤرنه‌ ئاڤاكرنا مروڤی.

مروڤ ئارمانجه‌، مروڤ كێشه‌یه‌، مروڤ چاره‌سه‌رییه‌، مروڤ سه‌روه‌ته‌، مروڤ به‌رێ‌ بنیاتیه‌، شارستانیه‌ت لسه‌ر دهێنه‌ ئاڤاكرن، هه‌می تشت ب مروڤی ڤه‌ دگرێداینه‌ ول دور دزڤرن، وه‌ختێ‌ مروڤ خراب بوو، ئێدی هه‌موو تشت خراب دبن و ژ رێره‌وێ‌ خۆ و مروڤی ده‌ردكه‌ڤن، ژیان دبیته‌ تونێله‌كا تاری وبێ‌ دوماهی، كه‌س ژێ‌ ده‌رناكه‌ڤیت هه‌تا جاره‌كا دی دزڤرنه‌ ئاڤاكرنا مروڤی.
به‌ری دوو هزار سالان، چینیان دڤیا ب ئارامی بژین و خوه‌ ژ هێرشێن دوژمن وداگیركه‌ران (به‌ربه‌ر وپاشایێن تشنغ ومه‌غولان) ب پارێزن، له‌وما رابون دیوارێ‌ چینێ‌ یێ‌ مه‌زن وب ناڤ و ده‌نگ ئاڤاكرن، وان هزر كر كه‌س نه‌شێت ژ ڤی دیواری ده‌رباز ببیت، لێ‌ پشتی ئاڤاكرنا دیواری چه‌ند جاران هێرش لسه‌ر چینێ‌ هاتنه‌ كرن وگه‌له‌ك ژ ئه‌ردێ‌ وێ‌ هاته‌ داگیركرن، ژبه‌ر نه‌بوونا له‌شكه‌ره‌كێ‌ بهێز و دلسوز وبه‌رتیلكرنا زێره‌ڤانێن به‌ر ده‌رگه‌هێن دیواری شیان ده‌ربازبن، واته‌ چینیان دیواره‌كێ‌ مه‌زن ئاڤاكر لێ‌ مروڤ نه‌ ئاڤاكر، ئانكو دیوار نه‌شیا چینیان ب پارێزیت چونكی زێره‌ڤانێن باش ودلسوز نه‌بوون دیواری ب پارێزن، هه‌ر وه‌كی گوتنه‌ك دبێژیت: ((كه‌لێن ئاسێ‌ وخوراگر نه‌ ب ئاڤاهیێ‌ خو ب هێزن به‌لكو ب وان كه‌سێن د پارێزن))
ئانكو ئاڤاكرن وخرابكرن ژ مروڤی ده‌ست پێدكه‌ت و ژ مروڤی بدوماهیك دهێت، ئه‌گه‌ر مروڤ راست و دورست هاته‌ په‌روه‌رده‌كرن وئاڤاكرن دێ‌ شێت ده‌وروبه‌رێن خو ژی ئاڤا كه‌ت چ وه‌ك مروڤ چ وه‌ك ئامراز چ وه‌ك سیسته‌م، لێ‌ ئه‌گه‌ر مروڤ هاته‌ ژبیركرن وی وه‌ختی ئه‌گه‌ر تشتێن دی بهێنه‌ ئاڤاكرن ژی هه‌ر مروڤ بخۆ دێ‌ خراب كه‌ت، له‌وما وه‌به‌رهێنانا دورست ئه‌وه‌ ئه‌وا د مروڤیدا دهێته‌ كرن.
وه‌به‌رهێنان د مروڤیدا ئانكو ئاڤاكرنا مروڤی لسه‌ر پرنسیپ وبوهایێن جیهانی یێن بلند وه‌كی لێبورین وئاشتی وئێك دوو قه‌بولكرن و ئازادی و ڤیان وكاركرن و دلسوزی و به‌رپرساتی…هتد، مروڤ فێر ببیت گوهێ‌ خو بده‌ته‌ ده‌نگێ‌ عه‌قل و زانینێ‌ نه‌ك ده‌نگێ‌ هێز وزه‌بله‌كا، ئه‌گه‌ر مروڤ هزرا خو پاقژ نه‌كه‌ن ژ كه‌رب و كین و نه‌ڤیان و نه‌زانینێ‌ نه‌شێن ده‌ستێ‌ خوه‌ داننه‌ سه‌ر برینان.
وه‌به‌رهێنانا د مروڤیدا نه‌ وه‌كی چ وه‌به‌رهێنانێن دییه‌، چونكی چ جاران خوساره‌تی تێدا نینه‌، نه‌وه‌كی وه‌به‌رهێنانێیه‌ د سیكا ئه‌رد وخانی وعه‌قاراتاندا، یان د سیكا زێر وزیڤی دا، یان د سیكا پاره‌یدا، كو ره‌نگه‌ هه‌ر وه‌خته‌كێ‌ سیك بشكێت، وبهایێ‌ وان بهێته‌ خوار، وب هزاران مروڤ خوساره‌ت ببن، لێ‌ ئه‌گه‌ر وه‌به‌رهێنان د هزركرنێدا بیت، د عه‌قل ومێشكێ‌ مروڤی دا بیت، چ جاران خوساره‌تی نینه‌، چ جاران سیكا ئاقلی وهزركرنێ‌ ناهێته‌ خار.
ئه‌و به‌رهه‌مێ‌ ژ وه‌به‌رهێنانا مروڤی دهێت ژ به‌رهه‌مێ هه‌می وه‌به‌رهێنانێن دی پتر وب بهاتره‌، بۆ نمونه‌ ئه‌و داهێنانێن مه‌زن ل جیهانێ‌ هاتینه‌ كرن به‌رهه‌مێ‌ هزركرن و كاركرنا مروڤییه‌، وه‌كی داهێنان وئاشكراكرنا (كه‌هره‌ب، كومپیوته‌ر، ئه‌نترنێت، ته‌له‌فون، موبایل، سه‌تلایت…هتد)، هه‌ر وه‌كی نابلیون دبێژیت: “ئه‌و زێرێ‌ ژ هزرێن مروڤی هاتینه‌ ده‌رئێخستن گه‌له‌ك پتره‌ ژ وی زێرێ‌ ژ ئه‌ردی هاتیه‌ ده‌رئێخستن”زێر دێ‌ كێم بیت وگاز دێ‌ خلاس بیت وئاڤ دێ‌ هشك بن، به‌لێ‌ ئه‌و هزر وبه‌رهه‌مێ‌ ژ مێشكێ‌ مروڤی ده‌ردكه‌ڤیت چ جاران خلاس نابیت.
به‌نكا وه‌به‌رهێنانێ‌ د مروڤیدا كو (عه‌قلێ‌ مروڤییه‌)ژ هه‌می به‌نكێن جیهانێ‌ مه‌زنتر وب سه‌رمایه‌تره‌، هه‌می ده‌ما یا پره‌ ژ هزرێن ئاڤاكه‌ر وچاره‌سه‌ریێن گونجای، هه‌ر وه‌ختێ‌ جڤاك پێدڤی دبیت خه‌رج دكه‌ت. وچ جاران ڤالا نابیت چونكی ئه‌و بخو هزرا چێدكه‌ت، دڤێت ئه‌م وه‌به‌رهێنه‌ر بین د عه‌قل وهزركرنێدا، نڤیسه‌ر هنری دیڤید دبێژیت: “گه‌له‌ك جاران ئه‌م هنده‌ك تشتا نابینین، سه‌ره‌رای كو یێن د چارچوڤێ‌ دیتنا مه‌دا، لێ‌ یێن ده‌رڤه‌ی چارچوڤێ‌ هزرا مروڤی، له‌وما مروڤ ده‌سپێكێ‌ جیهانا خوه‌ دبینیت، لێ‌ جیهانه‌كا دی ژی هه‌یه‌ یان گه‌له‌گ جیهان هه‌نه‌ دڤێت مروڤ به‌رچاڤ وه‌ربگریت” لێ‌ ئه‌گه‌ر وه‌به‌رهێنان دمروڤیدا نه‌هێته‌ كرن مروڤ نه‌شێت چ جیهانێن دی ببینیت.
مێژوو وسه‌ربور دبێژن: سه‌ركه‌فتن ومان بارا وان جڤاك وملله‌تانه‌ ئه‌وێن سه‌رمایێ‌ وان مروڤ و وه‌به‌رهێنانێ‌ د مروڤیدا دكه‌ن، ئه‌وێن بوهایێن مروڤایه‌تی بلند دنرخینن، ئه‌وێن مروڤ ل ده‌ف وان پیروز، ئه‌وێن رێزێ‌ ل مروڤی دگرن، ئه‌وێن حه‌ژ سیسته‌م ورێكخستنێ‌ دكه‌ن، ئه‌وێن دلسوز وهووربین د كارێ‌ خودا، ئه‌وێن هه‌می تشته‌كێ‌ بۆ خزمه‌تكرنا مروڤی دكه‌ن، ئه‌وێن ئێك و دوو قه‌بول دكه‌ن، ئه‌وێن هه‌می ره‌نگ وده‌نگا هه‌مبێز دكه‌ن، ئه‌ڤه‌یه‌ وه‌به‌رهێنانا راسته‌قینه‌ یا هه‌می وه‌به‌رهێنانێن دی چێدكه‌ت.

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای