نه‌به‌رپرسیارییا هنده‌ك هه‌ڤژینان و رێیێن چاره‌سه‌ریێ چنه‌؟

نه‌به‌رپرسیارییا هنده‌ك هه‌ڤژینان و رێیێن چاره‌سه‌ریێ چنه‌؟

وار – دهۆک :

بێ گومان هوون ل ده‌ردوورێن خۆ دگه‌ل هه‌ڤژینێن بێ به‌رپرسیار رووبروو بووینه‌ كو ب هیچ شێوه‌یه‌كى ل بن بارێ ئه‌ركێن خۆ ناچن و هه‌رده‌م به‌رپرسیاریێن جودا جودا یێن گرێداى خێزانێ پشتگوهـ دهاڤێژن.
كه‌یخۆشى، دلۆڤانى، راستگۆیى، لێبۆرین و فیداكاریێ و…. هه‌موو ژ ساخله‌تێن پۆزه‌تیڤن كو ژیانێ شرینتر لێ دكه‌ن، لێ وه‌رگرتنا به‌رپرسیاریێ ب ئه‌ركه‌كێ گرنگ و پێدڤى بۆ به‌رده‌وامییا ژیانا هه‌ڤپشك و موكومكرنا وێ دهێته‌ هژمارتن.
ئه‌گه‌رێن نه‌پرسیارییا هنده‌ك ژ هه‌ڤژینان
نه‌به‌رفره‌هییا هزرێ
گه‌له‌ك ژ هه‌ڤژینان، به‌رانبه‌ر ڤێ ئاریشه‌یێ رووبروونه‌ و ریهـ و ریشالێن وێ نه‌بوونا به‌رفره‌هییا هزر و ده‌روونى بۆ هه‌ڤژنییێ یه‌ كو لده‌ڤ هنده‌ك ژ ژن و مێران هه‌یه‌. وه‌رگرتنا به‌رپرسیاریێ ئێك ژ گرنگترین تایێن سه‌ره‌كى یێن مه‌زنبوون و به‌رفره‌هبوونا عه‌قلى یه‌ و كه‌سێ كو نه‌گه‌هشتبیته ڤێ مه‌زنبوونێ، دڤێت لدووڤ بده‌ستڤه‌ئینانا شیانا وه‌رگرتنا به‌رپرسیاریێ بیت تا كو بشێت هه‌ڤژینییه‌كا سه‌ركه‌ڤتى و شاد هه‌بیت.
نه‌تێگه‌هشتن د واته‌یا هه‌ڤژینیێ
گه‌له‌ك كه‌سان، نه‌ بتنێ پیڤه‌رێن هه‌ڤژینیێ یێن گه‌له‌ك لاواز هه‌نه‌، به‌لكو به‌رى پێكئینانا هه‌ڤژینیێ د كووراتییا به‌رپرسیاریێ د ژیانا هه‌ڤپشك نه‌گه‌هشتینه‌ و یا بالكێشتر ئه‌وه‌ كو د ژیانا هه‌ڤژینیێ ژى دا لدووڤ حه‌زێن خۆ نه‌، دێ بێژى كو هه‌ڤژینی رێیا ئازادییا وان بوویه‌، نه‌ ده‌سپێكا وه‌رگرتنا به‌رپرسیارییا گران. موخابن هنده‌ك ژ كه‌سێن خودان هه‌ڤژین، ئه‌ز سالارى و ئێكانه‌یی كو ژ تایبه‌تمه‌ندیبێن سه‌رده‌مێ زگورداتیێ یه‌، هێشتا ژبیرنه‌كرینه‌ و د سه‌روبه‌رێ هه‌ڤژیناتیێ دا ژى هزردكه‌ن كو دشێن وه‌ك به‌رێ بن و ره‌فتارێ بكه‌ن، د سه‌روبه‌ره‌كى دا كو هه‌ڤژیناتى واته‌ ئه‌م، خێزان سالارى، لێبۆرین و فیداكارى.
بێ به‌رپرسیارییا دارایى
نه‌وه‌رگرتنا به‌رپرسیارییا دارایى و ئابوورى، نه‌بوونا باوه‌ریێ ، نه‌بوونا ئارمانج و بێ هزرییێ، ژ نیشانێن نه‌گه‌هشتن و نه‌بوونا مه‌زناتییا كه‌سایه‌تییێ یه‌. كه‌سێن نه‌مه‌زنبووى، ئه‌و كه‌سن كو سه‌ره‌راى زێده‌بوونا ژیێ وان، مه‌زن نه‌بووینه‌. ژن و زه‌لامێن كو ئه‌ڤ لاوازییه‌ هه‌ی‌، كه‌سایه‌تییا وان (مه‌زناهی) دگه‌ل (زاڕۆتیێ) تێكه‌ل بوویه‌ كو ژ ره‌فتارێن به‌رپرسیارانه‌ و باش دوور دبن و به‌ره‌ڤ خۆشییا زاڕۆتیێ، كو بۆ وان پتر ژ مه‌زناتییا عاقلى و لۆژیكى خۆشتر و خوازیارتره‌، دچن. ئه‌ڤه‌ گه‌له‌ك جاران هه‌لومه‌رجه‌كى دروستدكه‌ن كو د ڤى هه‌لومه‌رجى دا، هه‌ڤژینا وان رۆلێ دایكێ بۆ وان دگێڕن، ب گۆتنه‌كا دى، ئه‌و وه‌ك زاڕۆیه‌كى نه‌ كو هه‌موو ده‌مان چاڤه‌رێى قورتالكه‌ره‌كى نه‌ كو بگه‌هیت و كارێن وى ئه‌نجام بده‌ت.
پێڤه‌گرێدانا زێده‌، بێ هزرى یا هه‌رده‌مى
هنده‌ك ژ كه‌سان هه‌رچه‌نده‌ كو ژ لایێ ژیى ڤه‌ د مه‌زنن، لێ هه‌ر وه‌ك به‌رێ د سه‌روبه‌رێ زاڕۆتییا خۆدانه‌ و خۆ ژ وه‌رگرتنا هه‌ر جۆره‌ به‌رپرسیارییه‌كێ دوور دكه‌ن. ئه‌ڤه‌ د خێزانێن پشته‌ڤانلێكه‌ر دا مه‌زن بووینه‌ و تا راده‌یه‌كى د گرێداینه‌ و هه‌رده‌م د ناز و نه‌عمه‌تێ دا بووینه‌ كو هیچ ده‌مه‌كى هزر ناكه‌ن كو ئێدى كور و كچێن بچووكێن به‌رێ نینن و دڤێت سه‌ربه‌خۆ و پشتبه‌ستێن خۆ بن. دێ بێژى ژبیر دكه‌ن كو رۆلێ نوو یێ بناڤێ هه‌ڤژینی وه‌رگرتینه‌ و دڤێت ل دووڤ وێ رۆلێ خۆ بگێرن.
كچێن گه‌له‌ك پاره‌ى خه‌رج دكه‌ن
ئه‌ڤ ژنه‌ نه‌هاتینه‌ په‌روه‌ده‌كرن و فێرنه‌بووینه‌ كو ژن دڤێت وه‌ك زه‌لامى به‌رپرسیاریێ وه‌ربگریت، كارتێكرنا ژنێ ل سه‌ر زه‌لامى پتره‌، تا راده‌یه‌كى یه‌ كو دشێت جاره‌كا دى زه‌لامى ئاڤابكه‌ت. ژنا باش، گوهدار و پاك، زه‌لامه‌كێ هه‌ژار دكه‌ته‌ پاشا. مخابن گه‌له‌ك ژ دایك و بابان د په‌روه‌رده‌كرنا كچێن خۆ خه‌مسارى كریه‌ و ئه‌و فێرى به‌رپرسیاریێ و وه‌رگرتنا وێ نه‌كرینه‌. كچ به‌رێ بنى یێ ئاشى یه‌ و وه‌رگرتنا به‌رپرسیارییا بۆ وان، بۆ ژیانه‌كا سه‌ربه‌خۆ و پێشڤه‌چوونا وێ گه‌له‌ك یا گرنگه‌.
زه‌لامێن چاڤه‌رێ
په‌روه‌ردركرنێن شاش یێن خێزانى، هه‌رده‌م ئارێشه‌ساز بووینه‌، دلۆڤانیێن زێده‌ و نه‌ د جهێ خۆدا یان گڤاشتنێن زێده‌ و نه‌خۆشیێن د دووڤدا، زولمه‌كا دیار و نه‌خۆش یا دایكوبابان ل سه‌ر زاڕۆیانه‌ كو دبیته‌ ئه‌گه‌ر كو وان شیانێن گوهدارییا په‌یڤا “نه”‌ نه‌بیت و بۆ گه‌هشتنا ئارمانجێن خۆ بزاڤێ نه‌كه‌ن و چاڤه‌رێ بن ئارمانجا وان به‌ره‌ڤ وان بهێت. هنده‌ك زه‌لام ب ئه‌گه‌رێ وان په‌روه‌رده‌یێن شاش یێن به‌رێ یێن دایكۆبابان، ئاماده‌ییا رووبرووبوون دگه‌ل ئاریشه‌یان نینه‌، وه‌ك زاڕۆیان پیێن خۆ ل ئه‌ردى دده‌ن و ره‌فتارێن بتمامى یێن زاڕۆیان دكه‌ن، ئه‌ڤه‌ د سه‌روبه‌ره‌كى دایه‌ كو ئه‌گه‌ر كوڕه‌كى فێرى وه‌رگرتنا به‌رپرسیاریێ نه‌كه‌ین، نه‌شێن چاڤه‌رێ بین كو ب ئاسانى دێ به‌ره‌ڤ جیهانا زه‌لامینیێ چیت.
ده‌مێ بێ به‌رپرسیارى وه‌ك سیمبۆلێ بیت
ئه‌ڤ ده‌سته‌یه‌ ژ كه‌سان، ب گشتى ساخله‌تا بێ به‌رپرسیاریێ ژ بیاڤێ خێزانێ و د په‌یوه‌ندییا راسته‌خۆ دگه‌ل فێركرنێن دایكوباب، برا، خاله‌ت، مام، خال، مه‌ت و …. هتد، وه‌رگرتینه‌ یان د بیاڤه‌كێ دى یێ ژیانێ دا ب برێیا په‌یوه‌ندیێ دگه‌ل كه‌سێن بێ به‌رپرسیار فێر بووینه‌ كو ئه‌گه‌ر بێ به‌رپرسیاربن. پاداشته‌كێ باشتر وه‌ردگرن و ژیانه‌كا ئاسانتر و بێ گرفت دێ هه‌بیت و ژ وێ چه‌ندێ كو ده‌ردورێن وى ژى ببۆرینا ده‌مى كه‌سه‌كێ ب ڤى ره‌نگى ب هه‌موو پشتگوهاڤێتنا كارێن وى، وى وه‌ردگرن و ئێدى چاڤه‌رییا ئه‌نجامدانا هیچ كاره‌كى ژێ نه‌بیت، تایبه‌تمه‌ندییا بێ به‌رپرسیاریێ د ده‌روونێ ڤى كه‌سێ بێ به‌رپرسیار بهێز دبیت و د ئه‌نجامدا كه‌سه‌كێ بێ به‌رپرسیار د جیهانا ته‌نا دا، ئه‌وا وى بۆ خۆ دروستكری‌، هه‌ست ب ره‌زامه‌ندیێ و خۆشیێ دكه‌ت، چونكه‌ هیچ كه‌سه‌كى چو چاڤه‌رێیى بۆ ئه‌نجامدانا هیچ كاره‌كى ژ وى نینه‌ و ئه‌ڤه‌ دشێت ب هزره‌كا ته‌نا بگه‌هیته‌ پێدڤى و خواستێن خۆ، ب ڤێ چه‌ندێ هێدى هێدى بێ به‌رپرسیاره‌تى یا وى ب ساخله‌تێن وه‌ك “چاڤه‌رێبوون”، “خۆ ڤیان”، “ڤیانا مفاى”، ” ركوویى” و “زێده‌ ڤیان” د رێیا ده‌ستكه‌ڤتنا خواستێن وى یێن كه‌سایه‌تى دهێته‌ گوهۆڕین.
كاركرنا ژنان و بێ به‌رپرسیارییا زه‌لامان
كاركرنا ژنان ئێك ژ به‌لگه‌یێن بێ به‌رپرسیارییا زه‌لامانه‌، ئه‌و زه‌لامێن ژ به‌رپرسیاریێ دره‌ڤن، كاركرنا ژنان ب مافه‌كێ ره‌وا دزانن و ئه‌و ب هه‌ڤژینێن خۆ دده‌ن و ئه‌گه‌را ڤێ رێدانێ، بۆ وان دبیته‌ رێیه‌ك تا ب ڤێ رێ د ئه‌نجامدانا ئه‌ركێن خۆ، ژ به‌رپرسیاریێ دوور بكه‌ن. نها كو كاركرنا ژنه‌كێ هاریكارییا گێڕانا ژیانا ئابوورى یا خێزانێ یه‌، لێ ژ به‌رپرسیارییا رێڤه‌برنا ژیانا زه‌لامى كێم ناكه‌ت.
ده‌مێ بۆ پێشكه‌ڤتنێ سنۆره‌ك نه‌بیت‌
پێشكه‌ڤتنێن نوو هه‌ر چه‌نده‌ ره‌حه‌تى ئینایه‌، لێ ب هه‌مان راده‌ ژى ئه‌گه‌رێ ئازار و ئێشاندنا مه‌ بوویه‌. ئه‌ڤرۆ ئه‌م هه‌موو ب جۆره‌كى د پێله‌ك ژ ته‌كنۆلۆژیا و ئازادیێن گرێداى ب وێ نقووم بووینه‌. ئازادیێن زێده‌، هه‌ستا به‌رپرسیاریێ كێم دكه‌ت، هه‌موو خواستێن مه‌ د ماوه‌یه‌كێ كورت و ب بچووكترین زه‌حمه‌ت بجه دهێن و ئه‌ڤه‌ ئه‌گه‌ره‌كێ موكومه‌ بۆ نه‌ڤیانا بزاڤه‌كا زێده‌ و ب شێوه‌یه‌كێ ئاسایى ده‌مێ پێدڤیاتی بۆ بزاڤێ كێم دبیت، هه‌ستا به‌رپرسیاریێ ژى كێم دبیت.
نه‌نیاسینا ئه‌ركان
هه‌ڤژینێ كو چو ئاگه‌هى ده‌رباره‌ى ئه‌ركێن خۆ نه‌بیت، بێ گومان ده‌رباره‌ى خۆ ژى دێ یێ نه‌زان بیت، ب ڤى ره‌نگى چو جاران نه‌شێین ژ چاڤه‌رێى كه‌سه‌كى بین كو به‌رانبه‌ر خۆ هه‌ست ب به‌رپرسیاریێ نه‌كه‌ت، به‌رانبه‌ر كه‌سه‌كێ دى هه‌ستا به‌رپرسیاریێ هه‌بیت، كارى ژ ریهـ و ریشال ئاریشه‌ هه‌نه‌ و هه‌رده‌م دڤێت لدووڤ چاره‌یا بنه‌ره‌تى بین.
بێ به‌رپرسیاریێن مۆدرێن
ب ئه‌گه‌رێ گوهۆڕینا رێبازێن ژیانێ، گه‌له‌ك ژ هه‌ڤژینان ب شێوه‌یێ تمام چاڤلێكه‌رانه‌ و كوركورانه‌ ل سه‌ر بنیات و رێیه‌كێ د ژیانێ دا دچن كو هنده‌ك جاران دگه‌ل هه‌لومه‌رجێن وان ناگونجیت و ب روودانا ئاریشه‌یێن زێده‌ تمام دبیت. هنده‌ك كه‌س بێى هزركرن و ژبه‌ر جۆشێ، چاڤێ خۆ ل سه‌ر راستیێن هه‌ى دگرن و هنده‌ك هه‌لومه‌رج دڤێن كو پتر د رێیا راكرنا به‌رپرسیارییا ژیانێ وان بیت. وان خۆراگرتن ل به‌رانبه‌ر به‌رپرسیاریێن گران یێن هاتینه‌ پێش و نه‌هاتینه‌ پێناسه‌كرن ل سه‌ر ملێن خۆ لاداینه‌ و لسه‌ر ملێن لایێ به‌رانبه‌ر داناینه‌.
ل به‌رانبه‌ر بێ به‌رپرسیارییا هه‌ڤژینى دڤێت چو بهێته‌ كرن؟
– دگه‌ل هه‌ڤژینێ خۆ ركوویى نه‌بن.
– پشته‌ڤانییا زێده‌ ژ هه‌ڤژینى قه‌ده‌غه‌یه‌.
– دڤێت هه‌ڤژین بۆ ئه‌نجامدانا ئه‌ركا بهێته‌ نه‌چاركرن.
– گوهاڕتنا رۆلێن ژن و مێرى قه‌ده‌غه‌یه‌.
– هه‌ڤژینێ خۆ دگه‌ل پێشهاتێن بێ به‌رپرسیاریێ ئاشنا بكه‌ن.
– دانوستاندن باشترین و به‌رهۆزترین رێیه‌.
ژێده‌ر: salamatnews.com

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای