نامه‌یه‌ك بۆ تیرۆریستان

د. نه‌سره‌ددین ئیبراهیم گۆلی :

ئه‌ڤ نامه‌یه‌، نه‌ كۆتایی پێهینانا ململانێیه‌ ل جیهانێ‌. یا راستی بیت، ژیان بێی ململانێ‌ ژیانه‌ك خه‌یالی و نه‌كه‌تواره‌ و وه‌ك نه‌مانێیه‌. به‌لێ‌ ئه‌وا دشێت بهێته‌كرن، هزركرنه‌ ب شێوه‌یه‌كێ‌ زانستیانه‌ و دوور ژ خه‌الپالاویێ‌. جیهان پێكدهێت ژ مه‌لیۆنه‌ها و به‌لیۆنه‌ها مرۆڤان كو جیاوازن ب هزركرنێ، بیروباوه‌ران، ئایینی، ره‌نگى، نه‌ژادێ‌ و ره‌گه‌زی، ئه‌ڤ جیاوازییه‌ نه‌ تشته‌ك ناواز و سه‌یره‌، به‌لكو پشكه‌كه‌ ژ جیهانێ‌ و ژیانێ‌.
پێداویستی و داخوازی و جیاوازیێن مرۆڤان، پشكه‌كن ژ بوونا وان و ژ وان ناهێته‌ جوداكرن. ئه‌ڤ جیاوازییه‌ گه‌له‌ك جاران ململانێیان دروست دكه‌ت كو بۆ جیاوازییا بیروباوه‌ر و ئارمانجێن مرۆڤان دزڤڕیت. بیروباوه‌رێن جیاواز تشته‌ك ئاساییه‌، چنكو هه‌ركه‌سه‌ك و مرۆڤه‌ك و جڤاكه‌ك به‌رهه‌مێ‌ كارتێكرنا هژماره‌كا فاكته‌رێن سایكۆلۆژی، جڤاكی، كولتۆری، فیزیكی، دیمۆگرافی و سیاسیێن جیاوازه‌. به‌لێ‌ هه‌موو ب سالۆخه‌ته‌كى هه‌ڤپشكن، ئه‌وژی ئه‌وه‌ كو ئه‌و هه‌موو مرۆڤن و پێكڤه‌ د كه‌شته‌كێدا د روونشتینه‌ بۆ هندێ‌ بگه‌هنه‌ كه‌نارێن ئارامی و ئاساییشێ‌. سواربوون ل پێلێن دژوارێن بێ‌ بنه‌ما و هزركرنه‌كا دۆگماتی و ترس ژ گه‌نگه‌شه‌ و دانوستاندنێ‌ و گۆهدارییا به‌رامبه‌ر و په‌سند و ئاسایی زانینا بیروباوه‌رێن جیاواز، ده‌رگه‌هێ‌ ڕاسته‌قینه‌یه‌ بۆ نه‌هێلانا هه‌موو وان ئارێشه‌ و ناكۆكیێن د مرۆڤایه‌تیێدا دهێنه‌ دیت و هه‌ستپێكرن.
جیهان یا بده‌ست كۆمه‌كا قه‌یرانێن ئابووری، فیزیكی و ژینگه‌هیدا دبۆریت، ڕادیكالیزم، توندره‌وی، تیرۆر، ده‌مارگیری و دۆگماتیزما هزری ژی”نه‌هێن خوه‌ ئیناینه‌ سه‌ر ده‌هێن جیهانێ” و ژبلی شێواندنا سه‌روسیمایێن ئایینێ‌ ئیسلامێ‌ وه‌ك ئایینێ‌ ئاشتی، ئازادی، یه‌كسانی و دادپه‌روه‌ریێ‌، هیچ ده‌ستكه‌فته‌ك دیتر پێشكه‌شی جیهانێ‌ و كاروانێ‌ مرۆڤایه‌تی و شارستانیه‌تێ‌ نه‌كرییه‌. نه‌ خیلافه‌تا ره‌سه‌ن هاتییه‌ و دهێته‌ جێبه‌جێكرن. نه‌شیایه‌ هه‌موو مه‌سیحی، ئێزدی، جهوو، بۆزی، كۆنفشیوسى، سیخى، به‌رهه‌منێن هێندی، شینتۆیێن ژاپۆنی، تائۆتیسم ب جاره‌كێ‌ و هه‌مییان بكه‌نه‌ بسورمان. هێدی بلا به‌س بیت په‌نابرن به‌ر توندوتیژیێ‌ و ژناڤبرنا یێ‌ به‌رامبه‌ر. بلا ئه‌و وزه‌ و شیانێن بۆ ڤێ‌ چه‌ندێ‌ دهێنه‌ بكارئینان د خزمه‌تا ئایینێ‌ ئیسلامێ‌ و مرۆڤایه‌تیێدا‌ بهێنه‌ وه‌رگرتن. بلا ئه‌ڤ شیانه‌ بۆ داهینانێ‌ بن. ئه‌ڤرۆ مرۆڤایه‌تی پێدڤی ب داهینانێیه‌، نه‌ك تیرۆرێ‌ و توندوتیژیێ‌. داهینان بۆ ڤه‌دیتنا ژێده‌رێن ژیارێ‌ و وزه‌ و جهێ‌ ئاكنجیبوونێ‌، به‌رنگارییا هه‌ژاریێ‌، گه‌نده‌لیێ‌، پیسبوونا ژینگه‌هێ‌ و هه‌موو ئه‌و ئارێشه‌یێن ئه‌ڤرۆكه‌ مرۆڤایه‌تی و شارستانییه‌ت بده‌ستڤه‌ دنالینیت. ئه‌ڤه‌ هزرێن ئاڤاكرنا جیهانه‌كا خه‌یالی و یۆتۆبیا نینه‌، به‌لكو گه‌له‌ك بسانه‌هیتره‌ و تنێ‌ پێدڤییه‌ هنده‌ك لایه‌ن ژ چوارچۆڤه‌یێ خوه‌په‌رێسی، دۆگماتیزمێ‌، هزرێن توندره‌وانه‌، توندوتیژیێ، ده‌مارگیریێ‌ و تیرۆرێ‌ دوور بكه‌ڤن و ده‌ست لناڤ ده‌ستێن ئێك كار بكه‌ن بۆ به‌خته‌وه‌رییا مرۆڤایه‌تیێ‌، نه‌ك هه‌ركه‌سه‌ك ژ لایێ‌ خوه‌ڤه‌ ڤێ‌ “گۆما ئاڤێ‌ تێك بشلقینیت و شێلی بكه‌ت”.

*بسپۆری پێداگۆگییا و سایكۆلۆژی/ به‌شی ده‌روونزانی/ زانستگه‌ها زاخۆ.

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای