كارتێكرنا گڤاشتنێن دەروونی لسه‌ر كه‌سۆكییا مرۆڤى

كارتێكرنا گڤاشتنێن دەروونی لسه‌ر كه‌سۆكییا مرۆڤى

وار – دهوك :

ئه‌و گڤاشتنێن زێده‌ یێن لسه‌ر مرۆڤێن نوكه‌ هه‌ین، كارتێكرنێ ل ئالیێ ده‌روونى و له‌شى ژى دكه‌ن. له‌شێ مرۆڤى تا ئاسته‌كێ دیاریكرى شیانێن رووبرووبوونا كاریگه‌ریێن وان گڤاشتنان هه‌نه‌. گرفتا مه‌زنا وان گڤاشتنێن ده‌روونى ده‌مه‌كى ده‌ستپێدكه‌ت كو بۆ هه‌یامه‌كا دوور و درێژ به‌رده‌وام بن، ژبه‌ركو ئێدى بۆ له‌شى ب زه‌حمه‌ت دبیت ڤه‌گه‌ڕیته‌ ئاستێ ئارامێ خوه‌ یێ جاران.
ئه‌ڤێن ل خوارێ هنده‌ك ژ كاریگه‌ریێن گڤاشتنێن ده‌روونینه‌:
ــ گڤاشتنا ده‌روونییا زێده‌، دبیته‌ سه‌ده‌ما تێكدانا كاركرنا سیسته‌مێ به‌رگرییا له‌شى و ئه‌ڤه‌ ژى رێیێ بۆ چه‌ند نه‌خوه‌شییه‌كان زێده‌ دكه‌ت.
ــ گڤاشتنێن ده‌روونى، پالده‌ره‌ بۆ مرۆڤى بۆ جگاره‌كێشانێ و زێده‌ خوارنێ و كێم لڤین، ئه‌ڤه‌ ژى هه‌موو رێخوه‌شكه‌رن بۆ تووشبوون ب نه‌خوه‌شیێن به‌رچاڤێن ڤى سه‌رده‌مى وه‌كو نه‌خوه‌شیێن بۆریێن خوینێ، شه‌كرێ و…هتد.
ــ گڤاشتنێن ده‌روونى، شیانێن هزریێن مرۆڤى كێمدكه‌ن.
ــ گڤاشتنێن ده‌روونى، فشارا خوینێ بلند دكه‌ت و ئه‌گه‌رێ تووشبوونێ ب نه‌خوه‌شییا دلى و جه‌لته‌یا مێشكێ زێده‌ دكه‌ت.
ــ گڤاشتنێن ده‌روونى، كارێ كۆئەندامێ هەرس تێكدده‌ت، دبیت ژى ببیته‌ سه‌ده‌ما ئازارا مه‌عیده‌ى، ئازارا ریڤیكان و زكچۆنێ.
ــ گڤاشتنێن ده‌روونى، پرسكان زیده‌تر لێ دكه‌ت.
ــ ژبه‌ر بلندبوونا ئاستێ هۆرمۆنا كۆرتیزۆلێ د ده‌مێ گڤاشتنێن ده‌روونى دا، ئه‌گه‌رێ قه‌له‌وبوونێ زێده‌تر لێ دكه‌ت، ب تایبه‌تى ژى خرڤه‌بوونا دۆهناتیێ ل ده‌ورێن زكى.
دێ چاوا رووبرووى گڤاشتنێن ده‌روونى بین؟
بێهنڤه‌دانا پێدڤییا رۆژانه‌، یۆگاكرن، وەرزش و لڤین د كه‌ش و سروشتێ ڤه‌كرى دا و ئەنجامدانا چالاكیێن جڤاكى و خێرخوازی، ئه‌ڤه‌ هه‌موو دێ هاریكاربن د كێمكرنا گڤاشتنێن ده‌روونى دا و دوباره‌ ئارامبوونا ده‌روونێ مرۆڤى و پاشان ئاساییبوونا كریارێن فیزیۆلۆجیێن له‌شى.
ئه‌ڤه‌ ئه‌و كارتێكرن و نه‌خوه‌شییه‌ بوون كو ژ ئه‌نجامێ گڤاشتنێن ده‌روونى لده‌ف مرۆڤى په‌یدادبن و مرۆڤى گه‌له‌ك لاواز و بێسه‌روبه‌ر دكه‌ن هه‌م ژ روویێ ده‌روونى ڤه‌ كو به‌رده‌وام مرۆڤ د قه‌له‌قه‌كێ دایه‌ و یێ ئارام نینه‌ و هه‌رم ژى ژ روویێ له‌شى ڤه‌ كو ئێدى له‌شێ مرۆڤى وه‌كو به‌ری شیان و هێزێن به‌رگرییا چو نه‌خوه‌شییان نابیت، ئه‌ڤجا داكو مرۆڤ نه‌گه‌هیته‌ ڤێ قۆناغێ و ژیانا مرۆڤى نه‌خوه‌ش بیت و ژنوو ل چاره‌سه‌رییان بگه‌ڕیت، یا باشتر ئه‌وه‌ كو مرۆڤ لبه‌ر خوه‌ راوه‌ستیت و هه‌ر ده‌ما تووشى خه‌مۆكى یان باره‌كێ ده‌روونى بوو، هه‌ر زوو بزاڤێ بكه‌ت خوه‌ ژێ قورتال بكه‌ت، ئه‌ڤجا تو ب خوه‌ ل سه‌ده‌مێن وێ بگه‌ڕى و ژناڤببه‌ى، یان ژى سه‌ره‌دانا نۆشدارى تایبه‌تمه‌ندێ نه‌خوه‌شیێن ده‌روونى بكه‌ى و راوێژێ پێ بكه‌ى، پاشان لگۆره‌ى شیره‌تێن وى خوه‌ ژ وى بارێ ده‌روونى قورتالبكه‌ى.

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای