“قەیرانا ھزری یا گەلێ مە د سەیرانێن نەوروزێ و بوھارێ دا”

 

م. ئاراز بەشار بالەتەیی

من زور ھەول دا کو ئەز ڤێ گوتارێ نە نڤێسم ژبەر کو من چ جارا حەز نەکریە کێماسیێن گەلێ خو یێ کورد بکەمە ھەلامەت بو نەحەز و دوژمنا، لێ پشتی من ھندەک دیاردێن نە جوان و نەشرین و دویر ژ رەوشتی کوردەواری دیتین ئەز نەچار بووم و پێنوسێ من و مێشکێ من وەک ماموستایێ زانکویێ دا گازندا ژ من کەن ئەگەر من خو بێدەنگ کربا.

بیرا من دھێت ل بوھارا سالا ١٩٨٩ ئاھەنگ و بیرەوەریێن نەوروزێ نەدھاتن گێران وەکی نوکە. ل وێ سالێ باش بیرا من دھێت گەلەک خەلکێ دھوکێ وەک خێزان و گەنج خرڤەبوون ل تاخێ (حی الاسری) یێ کو نوکە دھێتە نیاسین بناڤێ تاخێ سێ گرکا یان ژی رەزا. جھێ خرڤەبوونێ ل بنێ چیای بوو دناڤبەرا دوو گرێن مەزن کو نوکە ریکخراوا (MAG)  یا راکرنا مینا لێ یە. پترییا خەلکی تایبەت گەنجان کچ و وکوران جل وبەرگێن کوردی ل بەر خو کربوون، ھەر ھندەک ل جھەکی روینشتن و خارنا خو خوارن و یاری ھەبوون کەیفا خو کرن. ل ئێڤاری دوو گەنج ھاتن سازەکا جوان د دەستێ ئێکی ژ وان دا بوو و پارچە پەرووکەکێ زەر و بریقەدار ب سەرێ سازا خو ڤە گرێدا بوو، دەست پێکر ھندەک سترانێن کوردی ژەنین، ل وی دەمی ئەز زاروک بووم من نەزانی چ ستران بو لێ پشتی ئەز مەزن بوویم من زانی ئێک ژ وان سترانا یا ھونەرمەندێ خودێ ژێ رازی”ئەیاز یوسف” بوو “نەوروز ھات ب گول و ریحان”. ھێدی ھێدی گەنج پتر ل وی ساز ژەنەری کومبوون و ھەر ئێکی سترانەک ژێ د خواست. گەنجەکی ناڤێ سترانەکێ گووتێ و ژێ خواست کو ب سازێ ب ژەنیت لێ ئەو گەنج گرنژی و گووتێ “ئەڤ سترانە سیاسیە! دێ بومن ئارێشەکێ چێکەی!”. پشتی نێزیکی دوو دەمژمێران ھەردوو گەنج رابوون و چوون. وەک زاروک ئەو موزیک و میلودی مانە د ھزرا من دا و من گەلەک حەز ژێ کر و پشتی ئەم ڤەگەریاینە مال من پرسیارا بابێ خو کر ئەرێ سترانا سیاسی چییە؟؟؟؟!! ئەو ژی گرنژی و گوتە مامێ من “دێ ڤێجا ئەڤە ڤی ئەڤ تشتە ژ کیڤە گوھلێ بوویە!”. بابێ من ژی بەرسڤا من نەدا، لێ پشتی دوو سالان سەرھلدانا گەلێ کورد گەلەک پتر ژ وێ بەرسڤێ دانە مە!

ل بوھارا ئەڤ سالە و ھەر ژ روژێن نەوروزێ ئەز گەلەک جاران ھاتمە داخواز کرن بو سەیرانان بو ناڤ سروشتێ کوردستانێ یێ جوان، لێ من ھەر جار بەھانەک دگرت و ئەز نە دچووم ژبەر کوگەلەک یێ ب کارم و ئەز گەلەک حەز ژ بێدەنگیێ دکەم، وژبەر ڤی ئەگەری گەلەک گازندە ژ من ھاتنە کرن کو من ئەو داخوازیێن وان مروڤێن ھێژا بجە نەئینان و جاران ئەز ھاتمە تومەتبارکرن کو ئەز مروڤەکم خو مەزن دکەم و نە ب مروڤانی مە!

ل روژەکا ئەینی ئەز ھاتمە داخوازکرن ژلایێ ھندەک خزمان ڤە بو سەیرانەکێ و فراڤینەکێ ل دەڤەرا قارقاراڤا من چ بەھانە نەمان و ئەز نەچار بووم بچم. ئەم پشتی نڤێژا نیڤرو یا ئەینیێ دەرکەتین و چووینە ئاقارێ قارقاراڤا و ل بن دار بەرییەکا جوان روینشتین مە فراڤین خوار ل بەر کەش و ھەوایەکی فێنک لێ گەلەک بەرمایکێن خوارنا سەیرانییان ل دەورو بەران ھات بوو ھاڤێتن. پشتی دەمژمێرەکێ، دەور و بەرێن مە تژی خێزان بوون و ھندەک جھان گەنجێن بتنێ ژی ھاتن و روینشتن. من ل ڤێ روژێ ھندەک دیاردێن وەسا سەیر دیتن ئەز حێبەتی بووم و گەلەک پتر بوو ژ وێ ئەوا من جار جار گوھلێ د بوو و د راپورتێن تەلەفزیونا دا ددیتن! ھەر خێزانەکێ دەرگەھێن ترومبێلا خو ڤەکرن و ستران دانە شوولی و ب دەنگێ بلند و دەنگێ سترانان تێکھەل بو مروڤی نەدزانی کی چ دبێژیت! لێ تشتێ سەیر و سەمەر ل دەف من ئەو بوو کو ستراتێن عەرەبی یێن “گەعدا” ل پلا ئێکێ دھاتن و دەنگێ “ساجدە عبید” د چوو بەر ئەسمانێ قارقاراڤا! دوو گەنجێن کوردستانا روژئاڤا ھاتن ب دەھول و زورنا ڤە وان ژی بێھنەکا خوش ئەو دەڤەر تژی دەنگ کر، د ماوێ دوو دەمژمێران دا سەرێ من وەلێ ھات من گووت دێ پەقیت! ئەو گەنجێن ل بەرامبەر مە د روینشتی رابوون و خیڤەتا خو پێچان و کارێ چوونێ کر، لێ سلیفونێن نارگیلێن خو ھاڤێتنە عەردی و ب دویف دا پەرداغێن خو یێن کارتونی (دیسپوزال) یێن چایێ ژی د گڤاندەی دا ھاڤێتن! زلامەکێ ژیێ وی نێزیکی پێنجی سالی سەیرانی بوو ل وێرێ ئەوی ب خێرا خو بەرمایکێن وان گەنجان خرڤەکرن و کرنە د زەرفەکێ بەرمایکان دا و دبەرا دبەرا لێڤێن وی د لڤین و سەرێ خو د ھەژاند، یا دیار بوو کو گەلەک یێ توورە بووی.

خێزانەکا مەزن و پری زاروک ھاتن و روینشتنە لایێ مە یێ چەپێ، گەنجە سنێلەک ژ ترومبێلەکی ھاتە خوار و دوو خیڤەت ل نبڤا رێکێ ڤەدان! ئەو زەلامێ پێنجی سالی یێ کو بەرمایکێن وان گەنجان خرڤەدکرن چوو نێزیکی وی سنێلەی و گووتی “مام تە رێک ل مە گرت! ئەم دێ چەوا دەرکەڤین؟”. من ھزر کر دێ ئەو سنێلە شەرم ژ خو کەت و دێ داخوازا لێبورینێ ژێ کەت، لێ یا من دیتی گەنجە سنێلەی ب دەنگەکێ نەرازی گووتە وی زەلامی”مام تە خێرە ھێشتا جھێ دوو ترومبێلا یێ ھەی!”. مامێ عەزیز ژی ھەما رێکا خو گرت و زڤری و گوری ژ ناڤچاڤێن وی دچوو!

سەرەرای دیتنا ڤان رویدانێن نەخوش و رەوشتێن نە شرین، من دیت کو دوو تشتێن دی یێن سەیر و سەمەر یێ ل مە زێدە بووین ڤان دوماھیکا، ئەو ژی بەریکانا “ترومبێلێن سپورت” و “ماتورسکلا”!! ب لەزاتییا ١٢٠ و ھندە جارا پتر ل سەر جادا دھێن و د چن! تشتێ سەیر ئەوە کو خو حسێبا مێرییەکێ ژی بو وێ ھژمارا مەزن یا زاروکێن سەیرانییان ناکەن و ل ھەردوو لایێن جادەی ترومبێلێن ھاولاتییان د راوەستییاینە. لێ دیارە سنێلێن ڤی دەمی د پشت راستن و پشت گەرمن کو ھەمی رویدان “قەزا و قەدەرن”! پرسیار ئەوە ئەرێ ما پولیس و ئاسایش ڤان ترومبێلان نا بینن کو مال سامان و روحا ھاولاتییان دئێخنە د مەترسیێ دا؟!

ئێک ئێک دیاردێن نەشرین دلێ من پر نەخوشی کر و من بریار دا بزڤرمە مال بەری روژ ئاڤا ببیت و داخواز ژ مێھڤانکەرێن خو کر کو  دەرفەتێ بدەنە من ئەز ڤەگەرمە مال ژبەر زاروکێ خو. ب ھەر چ حالێ ھەی من خو گەھاندە ترومبێلا خو و مە دا رێ و کورێ من یێ دوو سالی ژی د کورسیکا خو یا ترومبێلێ دا نڤست. ترومبێل ھەمی گەلەک جوان برێڤە دچوون بەرەف باژێرێ دھوک، ژ نیشکەکێ ڤە من ھند دیت ھژمارەکا ترومبێلا ب لەزاتییەکا نە یا رەوا د لایێ من یێ چەپێ را دەرباس بوون و سایدێ ھاتنا ترومبێلان ژ لایێ دھوکێ ڤە گرت! ھەمی ترومبێل د جھێن خودا راوەستیان ئێدی ھاتن و چوون بو ماوێ دەمژمێرەکێ بھیچ شێوەیەکی نەما! دەنگێ مسەجلێن ترومبێلێن وان ھند دبلند بوون مروڤی دگوت بو چیایی ھەمیێ یا دایە شولی، ئێکەم جار بوو ببینم ترومبێل سەمایێ بکەن، ھندی ترومبێلێن وان دجھێ خو دا د لەیزین، ھەلبەت ستران عەرەبی بوون و شێوازێ سەمایا وان ژی عەرەبی بوو پشتی ماوەکی ژ ترومبێلێن خو دەرکەتن و گەنجەک ژوان ھندی سەما د ترومبێلێ دا کر بوو سەروچاڤێن وی ھەمی ببوونە خوھدان و دگوتە ھەڤالێن خو “کورێ واللە ئەز سوتم ژ گەرمادا”!!! ل دەمێ من گوھلێ بووی یێ ب کوردی د ئاخڤیت ھند مابوو دلێ من ب راوەستیت! من ھەمی تشت د ئێک روژ دا دیتن بتنێ من رەوشتێن کوردەواری یێن رەسەن نەدیتن کو جھێ داخێ یە!

چ ب من نەما تنێ ئەز ھزرا بکەم ئەرێ زاروکێن خەلکێ مە یێ نوکە دەمێ ژ سەیرانا ڤەدگرنە مالێن خو چ پرسیاران ژ دەیک و بابێن خو دکەن؟! ئەرێ داخوازا ترومبێلێن سپورت یێن بان ڤەکری و بلەز دکەن؟ یان داخوازا ماتورسکلا دکەن؟! یان ژی پرسیارا رامانا پەیڤێن سترانێن عەرەبی یێن کو سەرێن وان تژی ژەھر کری دکەن؟! یان ژی پرسیارا بێھنا معەسەلێ نارگیلا دکەن؟! ئەرێ دێ ڤان زاروکا چ بیرھاتن ل دور نەوروز و سەیرانێن بوھارا ھەبن؟! ئەرێ دەمێ دبنە سنێلە و گەنج دێ چ کەن؟!

ل دوماھییا سەیرانا من یا نەخوش گوتنەکا پری رامان ھاتە بیرا من ئەو ژی ئەوە کو د بێژیتن “بزمارا خوار ناھێتە قوتان و یا ئارامە”. ئەو کەسێن وەکی من ژی یان دێ خو بێدەنگ کەن و ئێدی سەیران و دەرکەتنا ھێلن یان ژی دێ ل سەر نڤێسن بەلکی ھندەک ھەبن بخوینن و ھزرێن خو بکەن و چارەکێ بو ببینن! ژبەر کو قەیرانا وەلات و مللەتێ من نە بتنێ قەیرانا دارایی یە لێ قەیرانا ھزری یە ب پلە ئێک، ئەم ب کوردی دبێژین پارە قرێژا دەستایە، و قرێژا دەستا ب شویشتنێ دێ پاقژ بیت لێ قرێژا ھزر و بیرا گەلەک یا ئەستەمە بھێتە باقژکرن.

 

م. ئاراز بەشار بالەتەیی

ماموستایێ زانکویا دھوک/ کولیژا پەروەردە بنیات/ پشکا زمانێ ئنگلیزی

٨/٤/٢٠١٨

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای

كومێنته‌كا نوی دانه‌

لن يتم نشر عنوان بريدك الإلكتروني. الحقول الإلزامية مشار إليها بـ *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.