قه‌یرانا سوریێ: بۆچى روسى پشته‌ڤانیا رژێما ئه‌سه‌دى دكه‌ت؟

هيزل هيدایه‌ت 

فرۆكه‌یێن شه‌ركه‌رێن روسى ل چوارشه‌مبیا بوورى یه‌كه‌مین هێرشێن خو یێن ئاسمانى ل سوریێ ل دژى نه‌یارێن به‌شار ئه‌لئه‌سه‌دى ئه‌نجامدان. ئه‌ڤ چه‌نده‌ ب چه‌ند رۆژه‌كان دهێت پشتى به‌شداریا سه‌روكێ روسی فلادیمیر پوتینی دا د كومبوونێن یوئێنێ ل نیویورك.
ل هه‌فتا بوورى، وێنه‌یێن سه‌ته‌لایت ئاماده‌بوونه‌كا به‌رفره‌ها هێزێن روسى د سوریێ دا دیاركرن، هه‌ڤده‌م حكومه‌تا روسى هاریكاریێن سه‌ربازى، مینا هنارتنا چه‌ك و راهێنه‌ران، بو رژێما ئه‌سه‌دى به‌رفره‌ھ‌ كرینه‌.
سه‌ربازێن روسى نها ل فرۆكخانه‌یه‌كێ، كو ٢٥كیلومه‌ترا ژ لازقیه‌ دووره، دمینن. وێنه‌یان باله‌فرێن سیخو، تانكێن تی-٩٠، هه‌لیكوپته‌رێن شه‌رى و ڤه‌گوهاستنێ، و كه‌لوپه‌لێن دی یێن شه‌رى دیاركرینه‌‌.
ئه‌ڤ مایتێكرنا بالكێشا روسى د شه‌ره‌نیخا سوریێ دا، كو هه‌تا نها بئالوزیا خو گه‌له‌ك ئالى مه‌نده‌هۆش هێلاینه‌، هنده‌ك پڕسیاران بدووف خوڤه‌ دهێلیت، مینا: ئه‌رێ روسى دڤێت هاریكاریا هه‌ڤپه‌یمانا خو سوریێ بكه‌ت؟ یان ژى دڤێت بنگه‌هێ خویێ ده‌ریایی یێ سه‌ربازى ل ده‌ریا ناڤه‌راست بپارێزیت؟ یان ژى موسكو دڤێت ببیته‌ به‌شه‌ك ژ شه‌رێ دژی رێكخستیا تیروریا داعشێ؟
ژ ئالیه‌كى ڤه‌، په‌یوه‌ندیه‌كا دیرۆكى روسى و سوریێ پێكڤه‌ گرێدده‌ت؛ بو موسكو یا گرنگه‌ كو په‌یوه‌ندیێن خو ل گه‌ل دیمه‌شقێ خورت بهێلیت چونكى حكومه‌تا ئه‌سه‌دى هه‌مى ده‌ما ل دژى سیاسه‌تا ئه‌مریكا بوویه‌ د رۆژهه‌لاتا ناڤین دا.
ل ده‌مێ شه‌ر د ناڤبه‌را سورى و ئیسرائیلێ دا ل سالا ١٩٦٧ێ ده‌ستپێكرى، ئێكه‌تیا سوڤیه‌ت پشته‌ڤانا دیبلوماسى و سه‌ربازیێ هه‌ره‌گرنگێ حافز ئه‌لئه‌سه‌دى، بابێ به‌شارى، بوو و ب بهایێ ملیارا دولارا هاریكاریێن سه‌ربازى پێشكێشى رژێما ئه‌سه‌دى كر‌. ل به‌رامبه‌ر، ئه‌سه‌دى به‌نده‌رێ ته‌رتوسێ ل باشورێ لازقیه‌ پێشكێشى روسیێ كر‌.
هه‌روه‌سا، موسكو دبینیت كو ده‌مێ گونجاى هات بو مایتێكرنێ د سوریێ دا ‘‘ژبو بلندكرنا پرستیژ و كاریگه‌ریا خو“ ل ده‌ڤه‌رێ، ئه‌یهه‌م كاملى ژ یوروئه‌یژیا گوت.
ژ ئالیێ سه‌ربازى ژى ڤه‌، ئارتێشا سورى بو ماوێ ساله‌كێ یه‌ ب ته‌نێ به‌رگریێ دكه‌ت و گه‌له‌ك ده‌ڤه‌ر ژ بن كونترولا وێ ده‌ركه‌فتینه‌. ئه‌سه‌دى ژى ل حوزه‌یرانێ گوتبوو كو ئارتێشا وان كێماسى د ژمارا سه‌ربازان دا هه‌یه‌.

لڤینا وێره‌كا روسیێ د سوریێ دا ‘‘دێ ب زه‌لالى رژدیا خو بو رێلێگرتنا چوونا ئه‌سه‌دى بو هێزێن ده‌ڤه‌رى و نیڤده‌وله‌تى دیاركه‌ت،“ ئه‌یهه‌م كاملی گوت.
ژ ئالیه‌كێ دیڤه‌، روسى حه‌زناكه‌ت سورى بكه‌ڤیته‌ د ده‌ستێن ئیسلامیێن توندره‌ودا یان ژى سورى ببیته‌ په‌ناگه‌هه‌ك بو گروپێن توندره‌وێن مینا داعشێ و جه‌بهه‌ت ئه‌نوسره‌ چونكی موسكو د وێ باوه‌ریێ دایه‌ كو ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ گروپه‌‌ و هه‌ڤشێوێن وان بگه‌هنه‌ ده‌ستهه‌لاتێ ئه‌و دێ بنه‌ گه‌فه‌ك بو روسیێ بخو.

روسى هه‌روه‌سا یا ‘‘دلبئێشه‌ ژ ڤه‌گه‌ریانا گه‌نگازا وان ٢٠٠٠ روسێن نها درێزێن داعشێ دا شه‌رى ل دژى ئه‌سه‌دى دكه‌ن بو روسیێ،” نیكولای كوزانوڤ ژ كارنێجی موسكو سه‌نته‌ر دبێژیت.

هه‌روه‌سا، موسكو دڤێت روله‌كێ به‌رچاڤتر د رۆژهه‌لاتا ناڤین دا، ئه‌وا د بن كونترولا ئه‌مریكایێ دا، هه‌بیت و گرنگیه‌كا پتر پێ بهێته‌ دان.
هنده‌ك شرۆڤه‌كار ژى دیاردكه‌ن كو روسیێ دڤێت هه‌ڤپه‌یمانیه‌كا نوو ل گه‌ل ئیران و حكومه‌تا ئه‌سه‌دى پێكبینیت بو بنبركرنا تیرورێ ل ده‌ڤه‌رێ و ب ڤی شێوه‌ى روسى دێ ژ دوو لایان ڤه‌ یا مفادار بیت. ژ لایه‌كێ ڤه‌ دێ ئه‌سه‌دى هێلیته‌ د ده‌ستهه‌لاتێ دا و ژ لایه‌كێ دیڤه‌ دێ كو ب په‌هله‌وانێ دژه‌تیرورێ دانیت و سه‌رى ژ ئه‌مریكایێ ستینیت.

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای