جنیرالێ سیاسه‌تڤان

ته‌حسین ناڤشكى

هەکە ل جەم پرانيا خەلکێ رۆژهه‌لاتا ناڤێن جهێ پرسیارێ بت، لێ نه‌وێرن باخڤن، ده‌مێ دبینن كو ژ نشكانڤه‌ سیاسەتڤانێن وان هەلوەستێن خوە د گاڤێ دا ل دووڤ بەرژەوەندیێن خوە یێن به‌رته‌نگ، ب ناڤێ به‌رژه‌وه‌ندیێن گشتى گوهۆڕین، لێ ل جه‌م خوه‌دیێ وان سیاسه‌تڤانێن كورسى لسه‌ر ناڤێ خوه‌ تاپۆكرى ره‌فتاره‌ك نۆرماله‌. واته‌ ئه‌ڤ دیارده‌یه‌ ل جەم سیاسەتڤانان بەرەڤاژى رایا گشتیه‌. لڤێده‌رێ دیار دبت كو ئەو کەسێ خوە ب سیاسەتڤان دبینت و حوكمداریێ ل سازیێن رۆژهه‌لاتا ناڤین دكه‌ت و نەزانت لدووڤ هەر بارودۆخەکی و لسەر حسێبا هەر پیرۆزیەکێ خوە بگوهۆرت، تنێ بۆ مانا خوە، ئەو نەسیاسەتڤانە و باشترە ئەو سیاسەتێ بهێلت و بچت بۆ خوە ل کارەکی دی بگه‌ڕهت. بابێ سياسەتێ ((نیکۆلا مکیاڤیلی)) ئەڤە ب رۆهنی د پرتووکا خوە یاناڤدار دا، ب ناڤێ ((مير)) دیار کریە کو پیدڤیە سیاسەتڤان ل دووڤ کاودانێن واقعى، جار شێربت و رووڤی بت و هندەک جاران ژى گورگ بت. راسته‌ بۆچۆنێن میكیاڤللى دگه‌ل واقعێ وى سه‌رده‌مى دگونجان، لێ نها ب رێژه‌یه‌ك زێده‌ جڤاكێن پێشكه‌ڤتى خوه‌ ژ واقعێ به‌ریا 300-400 سالان رزگاركریه‌ و جڤاكێن رۆژهه‌لاتا ناڤین هێشتا ب ناڤێ دینى، مه‌زهه‌بى و تائیفى یێ قڕا ئێكودو دئینن؛ تنێ ب رۆخسارى خوه‌ ژ چه‌رخێن تاریستانێ جودا كریه‌ و مه‌ژیێ وان هێشتا مه‌ژیێ چه‌رخێن ناڤینه‌؛ هه‌كه‌ كه‌ڤنتر نه‌بت. ئەڤە ژی نەتشتەک سەیرە، ژ بەر کو سیاسەت ب خوه‌، گشتى ب گیانێ هەڤرکیێ دله‌یزت و هەمی تشت د جیهانا وێ دا رەوایە هه‌بت، تنێ ئەخلاق نەبت، هەکە جارەکێ رۆلێ خوە ژی تێدا ببینت؛ هینگێ دکەڤتە د خانا سودفێ دا یان پێدڤیەکا گرنگ دا، وەک دی ئەوێ ئیمان ب جیهانا ئەخلاقی هەبت، باشترە ل رۆژهه‌لاتا ناڤین، تایبه‌ت ل كوردستانا بێ ئالا خوە نێزیکی سیاسەتێ نه‌كه‌ت. هه‌لبه‌ت بازاڕێ ئه‌ڤا ل سلال، وه‌ك مه‌ ئاماژه‌دایێ رەنگە بۆ سیاسه‌تڤانێن وەلاتێن پاشکه‌ڤتی و هێشتا سیستەمێ دەمۆکراسی رۆلێ خوە تێدا نەدیتی واقعه‌ك نۆرمال بت؛ چونكى تنێ ئه‌زمانێ گۆپالى دزانن، ، لێ ل وەلاتێن پێشکەڤتی و خوەدی ئەزموونێن نوو و دوور و درێژێن دەمکراسیێ رۆلێ خوە نابینت و سیاسەتڤانێن هەڤدژی هەلوەستێ خوە و به‌رژه‌وه‌ندیێن گشتى دوم ناکن و هەر زوو ژ جیهانا سیاسەتێ دەردئێخن و دبن تشتەک ژ دیرۆکا رەش و ژبیرکری. ژبەر کو نەخەلکێ وان جڤاکان و نە حزبێن وان رێکێ نادن سیاسەتڤانێن ب ناڤ سیاسەتڤان د ناڤ جیهانا سیاسەتا سازى و راستەقینە دا کار بکن. گەلەک جاران ل وان وەلاتان سیاسەتڤانێن ناڤدار ب ئەگەرێ خەلەتیێن خوە یێن باندۆر ل تەناهیا نەتەوەیی کری، بووینە ئێخسیرێن قانوونێن وان وەلاتان و کرینە گلێشێن دیرۆکێ. وەسا دیارە وەلاتێن پاشکەڤتی، تنێ حوکمێ زەلامێ دینى، عەشیرێ و ئووجاخێ ب جلکێن جنیرالێ عەسکری دئاخڤت، هەکە هات و هەچیێ خەلەتیێن وی زه‌لامێ گیانێ بابسالاریێ وه‌رگرتى، ب ئاشکرایی بێژت هینگێ چارەنڤیسێ وی دێ کەڤتە د خەتەرێ دا و رەنگە جەنێرالێ شاش و هەڤدژی ئاخاڤتنا خوە کەسێ راستگۆ ب خیانەتا مەزن تاوانباربکەت. راستە ب چاڤان ب ناسێن جنیرالێ لەشکری و دەستەکا ویە كو تەڤ دەردەسەری و خوەلیسەری ب سەرێ گەلێ وى دهێن، لێ راستیا مژارێ رەنگە خەلکێ جنیرال حوکمڕانیێ لێ دکەت سەدەمێ سەرەکی بت کو ئەو ب دلێ خوە و بێ ترس سیاسەتا خوە وەک وی بڤێت پەیرەو بکت، چونکی وی خەلکی نە ئەو هشیاری و نە ئەو ئیرادە هەنە كو سینۆرەکی بۆ سیاسەتڤانێ جنیرال دانت دا کو کەس دی چاڤ لێنەکەت. ژ منڤە هندی خەلکێ مە ژی هوسابت، رەوش هەکە کامباختر نەبت باشتر نابت، ژبلی کو وەلاتێن زلهێز و خودان بەرژەوەندی مایێ خوە د رەوشێ بکن و بگوهۆڕن؛ وەک گەلەگ جاران مایێ خوە تێکری و وەک وان ڤیای هێلای.

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای