بەرێخۆدانا جڤاکى بۆ ژنێ ل سەدێ بۆرى ژ سەدێ نها پێشکەفتى تربوویە!

بەرێخۆدانا جڤاکى بۆ ژنێ ل سەدێ بۆرى ژ سەدێ نها پێشکەفتى تربوویە!
زینە شاکر سلێڤانەیی

ژن ئەو نیڤا جڤاکیە یا بەردەوام بەحس ژێ دهێتەکرن کو بێ وێ ژیانا مرۆڤایەتییێ نەشێت بەردەوامییێ ب خۆ بدەت، لێ هند جاران دهێینە هایدارکرن کو ڕێژەیا ژنان ژ یا زەلامان زێدەترە ژبەر ڤێ چەندێ کارکرنا ژنێ د بیاڤێن گشتى و تایبەت دا گرنگەکا یەکجار مەزن هەیە و ژن کارەکتەرەکا کاریگەرە د جڤاکى دا و دشێت ببیتە دەستەکێ کاری یێ باش و رۆلێ خۆ د ئاڤەدانى و ئەولەهى و زانستى و پێشکەتنا وەلاتى دا بگێریت، ژبەر کو دەستەکی بهێزە د ناڤا جڤاکى دا. بزانین ل بەرى نها د جڤاکێ کوردی دا ژنێ کار دکر؟ د نها دا جڤاکێ کوردەوارى توشی هەڤدژبوونا کەلتورێ کوردى بووینە ل هەمبەرى ژنێ، ژبەر کو ئەگەر ئەم بەرێ خۆ بدەینە ڕۆلێ ژنێ ل بەرى 50 بۆ 100 سالان بەرى نها دێ بینین ئەو کاریگەری و کارکرنا ژنێ د وى دەمی دا هەی د نها دا ب شەرم و گومان دهێتە دیتن، زێدەبارى کو ئەم ڤی سەردەمى ب سەردەمێ پێشکەفتنێ بناڤ دکەین و وى سەردەمی ب پاشکەفتن ب ناڤ دکەین، ئەگەر تیشکێ بێخینە سەر کارێ ژنێ د وى دەمی دا، ژنێ د ناڤ مالێ دا هەمى کارەکێ مالێ دکر، هەروەسا کارێ دایکینیێ دکر، و کارێ دەرڤە ژى مل ب ملێ زەلامان د ناڤ زەڤییێ بۆ درینا گەنم و جهـ و برنج و کونجیان کاردکر و سەخبێرکرنا ڕەز و بیستانان و بخودانکرنا ئاژەلان، هەروەسا دەمێن پێدڤی ژن هەبوونە چوونە کاروانى دگەل زەلامان، و هند جاران زەلام ل مال نەبوویە و ژنی بتنێ مێهڤانێن زەلام ژ خزم و دوست و کەسوکاران خزمەت بۆ کرییە، بێ هەبوونا چ زەلامەکێ د مالێ دا، هەر وەسا رۆلێ ژنێ هند زووربوویە ئەگەر دو هۆز ب شەر چووبوون و ژن چووبوون، دناڤبەرا وان دا هەمی تشت ب دوماهی دهاتن و ئەو هەڤرکی بەتاڵ دبوو، هەروەسا مە چەندین نموونێن سەرکردە و حکومرانییا ژنا کورد هەنە ب ڤی ئاوای بۆ مە دیار دبیت کو ژن تمامکەرا هێزا زەلامی یە و بەروڤاژی. دگەل هەبوونا کەلتورەکێ ب ڤی ئاوای د نها دا کارکرنا ژنێ ل دەف پشکەکا هەر وی جڤاکی جهێ حێبەتیێ یە ل دەرڤەى مالێ و د دەمەکێ دا کو کارێ مالێ بساناهی و لاوازبوویە و وەلات پێدڤی دەستێ کارى و بسپۆریێن تایبەتە ب ژنان ڤە هەیە، کو هەمى ب تەنێ ب زەلامى ناهێتە پرکرن، وەکى نۆژارییا تایبەت ب نەخۆشیێن ژنان ڤە پێدڤیە ژن نۆژدار بیت، مامۆستایێن ب نەرەتى و داینگەهـ و باخچێن زارۆکان پێدڤییە ب ڕێژەیا 75% ژن بن ژبەر کو دکاریت هەم پەروەردە و دایکینی و ڤیانێ ب دەتە زارۆکی و هەژمارەکا کارێن دى، زێدەباری ڤێ چەندێ ژى ژبەر دژواربوونا بارێ ژیانێ و بلندبوونا ئاستێ ماددى و بلنبوونا پێدڤیێن ڕۆژانە وەکرییە، ژن ژى بچیتە د بیاڤێ کاری دا بۆ بدەستڤە ئینانا کۆژمەکێ پارەى بۆ باشترکرنا ئاستێ خێزانێ و پرکرنا هەمى وان پێدڤیێن ڕۆژانە. فەرە بێژین ئەگەر ژن نیڤا جڤاکییە ب گرنگى و ڕێژەیا خۆ ڤە و ڕێگری لێ بهێتە کرن کو ئەو نیڤ د کارێن کەرتێن گشتى و تایبەتى دا کارنەکات، کەواتە 50% یا ڤی جڤاکى عاتل و بێ کار دبیت و ئەگەر جڤاکەکێ هند یێ پیاوسالارە و باب ب نەڕەوا دبینیت کو ژن کار بکەت، ئەرێ مەرەما وى ژ هنارتنا کچان بۆ قوتابخانێ و کۆلیژ و پەیمانگەهان چییە؟ د هەمان دەم دا چ زەلامەک رازی نابیت نوژدارەکێ زەلام چارەسەرییا زارۆکبوونا هەڤژینا وى بکەت، د دەمەکێ دا ئەڤە هەر ئەو زەلامە یێ بهزرا خۆ دگەل کارکرنا ژنێ دا ل دەرڤەى مالێ نینە، ل ڤیرە نێرین دهێتە گۆهەرین و پێدڤییا کارکرنا ژنێ دبیتە کەتوارەکێ پرى حورمەت بۆ جڤاکى، ئەگەر ژن وەک دایک بشێت زەلامى وەکى سەرکردە و نۆژدار و ئەندازیار و مامۆستایان دروست بکەت، ئەو ب خۆ دێ شێت پتر ژ زەلامى وان ڕۆلان گێریت ژبەر کو ئەو داهێنەر و هێزا وان هەمى کارانە یێن زەلام تێدا سەر بدکەڤیت.

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای