بــێــکــاری پــەنــجـــەشــێـرە

دلۆڤان ئەمجەد بارزانی

ڕێژا بێکاریێ ل ھەڕێما کۆردستانێ رۆژ بۆ رۆژێ ل زێدە بوونێ دایە زۆریا خەلکی رۆژانە ب دەست نەبوونا کاڕیڤە دناڵینن، سەڕەرای ھندێ ژی کۆ دامەزراندنا دەرچۆیێت زانکۆ و پەیمانگەھان ژی ب ڕەنگەکێ گشتی ھاتیە ڕاوەستاندن ئانکۆ ھەر نەمایە ، ھەروەسا کار ل کەرتێ تایبەت ژی رۆژ بۆ رۆژێ یا کێم دبیت ژبەر قەیرانا ئابووری ل ھەڕێمێ . ئەڤ ڕەوشا نھا ل ھەڕێمێ دا ھەی یا بۆیە ئەگەڕێ بێزار بوونا ڕێژەییەکا زۆرا خەلکی ب گشتی و گەنجان ب تایبەتی ، ژبەر نەبوونا کاری و مووچەیان ، ھەروەسا قوتابی ژی خاندنا خۆ ب گرنگ نابینن ھەتا دبێژن ژی بڕۆانامێ ل ڤێڕێ چ گرنگیا خۆ نینە و چ گرنگی پێ ناھێتە دان ، ئەگەر ئەم ب کۆلانکی بێژین ” خاندنێ چ پێڤە ناھێت و یا ژ قەستایە ” ، رۆژ بۆ رۆژێ واز ئینان ل خاندنێ یا زێدە دبیت ، گەلەك خێزان ژی زاڕۆیێن خۆ فڕێ ناکەنە خاندنگەھان ژبەر نەبوونا ئابووری ، ب زۆری کار پێ دکەن و لسەر جادان تشتا دفڕۆشن ب تایبەتی ل تڕافیکان و ھندەك ژی ل مالان دگەڕێن خازخازوکیێ دکەن ، تۆشی گەلەك ئاڕیشان دبن بۆ بدەست ڤەئینانا پارەی دا بشێن ژیانا خۆ یا ڕۆژانە پێ ببوڕینن ، ھەتا وی ڕادەی کۆ ھندەك کارێن نە د ھەژی دکەن د نەچاریا دا دا بشێن ڕۆژانە بژین ، بەڕێ گەلەکا ژی د دەتە خڕابیێ ، ئەڤە ئاریشەکا گەلەکا مەزنە چۆنکێ دبیتە ئەگەڕێ زێدەبوونا ڕێژەییەکا زۆرا نەخۆێندەوارا ئەڤێ ژی کارتێکرنەکا مەزنا ھەی ل سەر ھەڕێمێ . بێکاری چیە ..؟؟ بێکاری ب ڕەنگەکێ گشتی ب ڕامانا دەست نەکەفتنا ئیش و کاران دھێت ژ لایێ وان کەسانڤە ئەوێن ب دیڤ کاری دا گەڕێن ، بۆ پەیدا کرنا بژێوا ژیانێ ، لێ بەلێ ژ ھندەك لایان ڤە گۆڕانکاری بسەردا دھێت ل ناوچەکێ بۆ ناوچەیەکا دی ، ب زۆری دەردێ بێکاریێ تەڤلی جڤاك و دەولەتێن پاشکەفتی دبیت ، کۆ ب ڕێژەییەکا زۆر ل ناڤ پێکھاتێن گەنجان دا سەر ھەلددەت و کاڕتێکرنەکا گەلەکا مەزن ل دیف خۆ دھێلیت ، ئەو ژی ژبەر ھندێیە کۆ گەنج پشتەڤانەکێ مەزنە و سەرەکیە دناڤ جڤاکی دا ، ھەروەسا گەنج بڕبڕا پشتا ھەڕێمێ یە بۆ ب ڕێڤەبرنا کاروباران ، ھەر دەمێ ئەڤ ھێزا مڕۆڤی ژ کار کەڤت ما د مال دا بێ کار دێ ب ڕەنگەکێ ڕاستەوخۆ کاڕتێکرنێ ل ئابووریێ کەت . بێکاری ب تنێ کاڕتێکرنێ ل سەر لاوازبوونا کەرتێ ئابووریا ھەڕێمێ ناکەت ، بەلکی دێ بیتە ئەگەڕێ ھندێ کۆ ڕاستەوخۆ ئاڵۆزی و نەخۆشیا دێ ئێخیتە دناڤ پێکھاتەیێن جڤاکی دا ، ب تایبەتی دناڤ چینا گەنجان دا دبیتە جۆڕەك ژ دوودڵی و نەھامەتیان دێ دروست کەت . کاڕتێکرنا بێکاریێ ل سەر ھەڕێما کۆردستانێ ھەتا سالا (٢٠١٤)ێ کار و کاسبی ل ھەڕێمێ زۆرا باش بوو ، ژین و ژیانا خەلکی ژی د ئاستەکێ گۆنجایی و باش دا بوو ، ڕێژا ئابووریێ زۆرا بڵند بوو ، لێ بەلێ پشتی ھاتنا ” داعش “ێ کاڕتێکرن ل فڕۆشتنا نەفتێ کڕ و بھایێ نەفتێ گەڵەك ھاتە خاڕێ، پاشی ھەڕێما کۆردستانێ ڕاستەوخۆ تووشی شکەستنا ئابووری و نەھامەتیان بوو ، نەشیا ژ ھەمبەر دەرکەڤیت و بەڕەڤانیێ ژ خۆ بکەت ، چۆنکێ ب ڕێژەییەکا زۆر ھاتە خارێ ، ھەتا ئەڤڕۆ ژی ئەڤ ئاڕیشا بەردەوامە ، دڤێت ئاماژێ ب ھندێ ژی بدەم کۆ ڕێژەییەکا زۆرا گەنجان بێکاڕن، دھەمان دەم ژی دا ڕێژەییەکا بەڕچاڤ ژ خەلکێ کۆردستانێ ب تایبەتی گەنج ژبەر نەبوونا کاری و قەیرانا ئابووری ل وەلاتی دەردکەڤن و قەستا وەلاتێن بیانی دکەن . ھەتا ئەڤڕۆ ژی ئەڤ ئاڕیشە ھەریا بەردەوامە و ڕۆژ بۆ رۆژێ یا بەرەف زێدە بوونێ دچیت ، بێکاریێ ب ڕەنگەکێ وەسایە ل ھەڕێمێ ھەژیە گەنگەشە ل سەر بھێتە کرن ، ئەگەر ئەم سەد گەنجا بینین چێدبیت نیڤا وان بێکاڕ بن دڤی وەڵاتی دا ب دەست نەبوو کاری ڤە بناڵن . ڕێژا بێکاریێ ل ھەڕێما کۆڕدستانی یا بەرەف (١٥%)ێ بۆ سەری دچیت ، د ھەمان دەم ژی دا ڕێژا ستاندارتا جیھانێ نابیت ل (٣%)ێ زێدەتڕ بچیت ، چۆنکێ دێ دنیایەکا مەتڕسیا بۆ تاکی و چڤاکی و بۆ دەولەتێ چێکەت ، ھەروەسا ژمارا خەلکێ ل کۆڕدستانی دژین دگەھتە (٥ ھەتا ٦) ملیۆن کەسان، لێ بەلێ ژمارا ئەڤێن بێکاڕ ل ھەڕێما کۆڕدستانی دگەھتە (٨٤٠٠٠٠) کەسان ب ڕاستی بڵندیا ڤێ ھەژماڕێ کارەساتەکا مەزنە ل ھەڕێمێ دا ، وەکی نەخۆشیا شیڕپەنجێ یا لێ ھاتی زۆرا ب مەتڕسیە.

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای

كومێنته‌كا نوی دانه‌

لن يتم نشر عنوان بريدك الإلكتروني. الحقول الإلزامية مشار إليها بـ *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.