ئه‌و قوربانیێن جڤاك ژ ئه‌نجامێ هه‌بوونا توندوتیژییا دژى ژنان دده‌ت

ئه‌و قوربانیێن جڤاك ژ ئه‌نجامێ هه‌بوونا توندوتیژییا دژى ژنان دده‌ت

وار – دهۆک :

به‌رده‌وام هه‌بوونا توندوتیژیێ ل همبه‌رى ژنان د جڤاكى دا یان هه‌ر ئالییه‌كێ دى یێ جڤاكى، ژبلى كو كاریگه‌رییا ده‌روونییا خراب  بجهدهێلێت لده‌ف ئێك ب ئێك ژ تاكێن وى جڤاكى، دێ كاریگه‌رى هه‌بیت لسه‌ر به‌رهه‌مئینانا جڤاكه‌كێ توندوتیژ، ب ڤى ئاواى ئه‌و جڤاكه‌ دێ ڤه‌گه‌ڕیته‌ڤه‌ بۆ سه‌رده‌مێ پێش بنیاتنانا ده‌وله‌ت و ده‌ستهه‌لاتێ كو جڤاك بهێز دشیا ژیانا خوه‌ ده‌ربازبكه‌ت، سه‌ره‌راى ڤان، ئێك ژ بنه‌مایێن دیمۆكراسییه‌تێ دێ ژده‌ستچیت، ئه‌و ژى كو ئاشتى و لێبۆرینه‌، ب ڤى ئاواى خێزان دێ بیته‌ سه‌نگه‌رێ شه‌ڕى و جڤاك ژى دێ ل به‌رۆكێن پێشییا ڤى شه‌ڕێ بیت، ل وى ده‌مى مرۆڤان چو جوداهى نابیت دگه‌ل قۆناغا ده‌ستپێكا ژیانێ لسه‌ر ئه‌ردى، ب تنێ ئه‌و نه‌بیت كو میكانزمێ بكارئینانا وێ توندوتیژیێ دێ هێته‌ گوهۆڕین، كو ژ شیر و چه‌قۆ و رمێ بۆ گوله‌ و ئاگر یان شكاندن و هه‌رفاندنا هه‌ستێ مرۆڤایه‌تیێ مرۆڤان، ل دووماهیێ ژى مرۆڤ دێ هه‌ستێ خوه‌ یێ مرۆڤایه‌تیێ ژده‌ستده‌ن، ئه‌ڤجا ئانكو ژ توندوتیژییا دژى ژنان دێ پێنگاڤ هێنه‌ هاڤێژتن بۆ هه‌موو جڤاكى، ژبه‌ركو ته‌ وه‌كو زه‌لامى بڤێت یان نه‌ڤێت، ژیان پێكدهێت ژ هه‌ردو ره‌گه‌زان و مرۆڤ ژى ژ زه‌لامى ب تنێ پێكناهێت، به‌لكو ژیان ژى بێى ژنێ دێ خوه‌ پرچینیت، دگه‌ل ڤان هه‌موویان پێنگاڤێن پێشكه‌ڤتنا ژیانێ دێ گه‌له‌ك هێدى برێڤه‌چیت، ژبه‌ركو ژن پشكه‌كه‌ ژ خێزانێ، ئه‌ڤجا هه‌كه‌ر ژن لبه‌ر ده‌ستێ زه‌لامسالاریێ بوونه‌ كۆله‌، بێگومان ژن ژى دێ په‌روه‌رده‌یه‌كا شاش ده‌ته‌ وێ خێزانێ كو د پاشه‌ڕۆژێ دا پێكدئینیت دگه‌ل ره‌گه‌زێ به‌رانبه‌رى خوه‌، ژبه‌ركو ژ ژیانێ ڤه‌قه‌تیایه‌ و هایدارى پێشكه‌ڤتن و خوه‌ ره‌وشه‌نبیركرنێ نینه‌ و ب تنێ چار دیوارێن مالێ جهێ وێ كۆله‌یێیه‌ و گۆر ژى مالا وێ یا دووماهیێیه‌.

دێ چاوا توندوتیژییا دژى ژنان هێته‌ كێمكرن؟
هه‌لبه‌ت دیارده‌یا توندوتیژییا دژى ژنان دیارده‌یه‌كا كه‌ڤنه‌، به‌رهنگاربوونا وێ وه‌سا ب ساناهى نینه‌، له‌و پێدڤى ب كاره‌كی جددی هه‌یه‌ بۆ به‌رهنگاربوونا وێ، ژبه‌ركو ئه‌ڤ دیارده‌یه‌ ل كوردستانێ بوویه‌ كولتۆره‌ك كو ره‌هێن خوه‌ چاندینه‌. به‌رپرسیارییا ئێكێ بۆ كێمكرنا ڤێ دیارده‌یێ ده‌ستهه‌لاته‌، دبیت گه‌له‌ك كه‌س وه‌سا هزربكه‌ن كو ده‌ستهه‌لات وێستگه‌ها دووماهیێیه‌ بۆ كێمكرنا دیارده‌یا توندوتیژیێ ب رێیا ده‌ركرنا قانوونێن نوو و بجهئینانا قانوونان لسه‌ر هه‌ر كه‌سه‌كێ كو توندوتیژیێ ل همبه‌رى ژنێ بكاردئینیت، ئانكو ب ئاوایه‌كێ وه‌سا كو زه‌لام بزانن بكارئینانا توندوتیژیێ دژى ژنان دێ سزایێ وێ زیندانكرن بیت، ژبه‌ركو زه‌لام ژ تارییا زیندانێ دترسن، ئه‌ڤجا ژبه‌ركو ڤێ ئێكی زه‌لام ژبه‌ر خوه‌ ڤێ توندوتیژیێ ل همبه‌رى ژنان بكارنائینن.
ئالییه‌كێ دى كو به‌رپرسه‌ ژ كێمكرنا ڤێ دیارده‌یێ، رێكخراوێن پاراستنا مافێن ژنانه‌، له‌و لسه‌ر وان ژى پێدڤییه‌ پێنگاڤێن جددى بهاڤێژن بۆ كێمكرنا ڤێ دیارده‌یێ، ئه‌ڤه‌ ژى ب رێیا هوشیاركرنا هه‌ردو ره‌گه‌زان، كو ژنان ب ماف و ئه‌ركێن وان د جڤاكى دا ئاشنا بكه‌ن، داكو بشێن خوه‌ لبه‌ر بچووكترین یان مه‌زنترین كێشه‌ بگرن، دیسان زه‌لام ژى بزانن ب تنێ ژیان یا جوان نینه‌ و ئه‌و ب تنێ سه‌روه‌ر نینن، به‌لكو ژن ژى تمامكه‌رن.
راگه‌یاندن: راگه‌یاندنێ رۆله‌كێ ئێكجار گرنگ و مه‌زن هه‌یه‌ د هوشیاركرنێ دا و به‌رچاڤكرن و رۆنكرنا جڤاكى، ژبه‌ركو تو ب رێیا رادیۆ، T.V و رۆژنامه‌ و كۆڤار و كۆمبوونان دشێن خزمه‌تێ بكه‌ى و خه‌لكى هان بده‌ى كو ژ ڤێ دیارده‌یا نه‌شرین دووركه‌ڤن كو هه‌تا جڤاكى و تاكێن جڤاكى ژى نه‌شرین دكه‌ت، ئه‌ڤجا ژبه‌ر ڤێ ئێكی راگه‌هاندنێ رۆله‌كێ گه‌له‌ك چالاك و كاریگه‌ر هه‌یه‌ د كێمكرن و نه‌هێلانا دیارده‌یا توندوتیژییا دژی ژنان و نه‌شیرینكرنا ڤێ دیارده‌یێ ژ بال تاكێن جڤاكێ كورده‌وارى ڤه‌.
وه‌كو دهێته‌ دیتن ئه‌ڤ دیارده‌یه‌ د ئاسته‌كێ بلند دایه‌، و دبیت رێكخراوێن پاراستنا مافێن ژنان و په‌رله‌مانێ كوردستانێ لگۆره‌ى ئاستێ پێدڤى پێنگاڤێن جددى بۆ كێمكرنا ڤێ دیارده‌یێ نه‌هاڤێژتبن.
ئه‌ڤ دیارده‌یه‌ نوكه‌ د هه‌رێما كوردستانی و جیهانا دیمۆكراسى دا ژبلى نه‌هامه‌تى و قڕكرنا ژنان، بها و سه‌نگێ نه‌ته‌وه‌یایه‌تى ژى پێ دهێته‌ خوار د ناڤ گه‌لێن جیهانێ دا، ئه‌ڤجا ژبه‌ر ڤێ ئێكێ ئه‌ركێ په‌رله‌مانییه‌ قانوونێن ده‌ربكه‌ت یان ژى قانوونێن هه‌ین راستڤه‌بكه‌ت و حوكمه‌ت ژى ڤان قانوونان بجهبینیت، داكو ب رێیا وان قانوونان سزا لسه‌ر ئه‌و كه‌سان بهێنه‌ سه‌پاندن كو توندوتیژیێ ل همبه‌رى ژنان بكاردئینن، ژبه‌ركو ئه‌ڤ پێنگاڤه‌ دێ بیته‌ رێیه‌كا كێمكرنا ڤێ پرسێ.
دیاره‌ كو ئه‌ڤ رێكخراوێن پاراستنا مافێن ژنان ژبه‌ر گرێدان و په‌یوه‌ندیێن وان ب پارتێن سیاسى ڤه‌ و ئه‌و كولتۆرێ شاشێ د جڤاكى دا هه‌ى، هه‌رده‌م دهێنه‌ ره‌خنه‌كرن، زێده‌بارى ڤێ ئێكێ ژى گه‌له‌ك ژ ئه‌ندام و كه‌سێن سه‌ره‌كیێن ڤان رێكخراوان به‌كگراوه‌نده‌كێ ره‌وشه‌نبیرى نینه‌، ڤێجا چاوا ئه‌و ببنه‌ پێشه‌نگ بۆ كێمكرنا دیارده‌یا توندوتیژییا دژى ژنان و هوشیاركرنا جڤاكێ ئه‌ڤرۆیێ كوردى ب هه‌ردو ره‌گه‌زان ڤه‌، ئه‌ڤجا بۆ كێمكرنا ڤێ دیارده‌یا توندوتیژییا دژى ژنان، ئه‌وا لسه‌ر ڤان رێكخراوان پێدڤییه‌ بكه‌ن، ئه‌وه‌ ده‌ستپێكرنا چاكسازیێیه‌ د رێكخراوێن وان ب خوه‌ دا، ژبه‌ركو دا بشێین ب جددى كاربكه‌ن و ب ژیرانه‌ كار بۆ هوشیاركرن و ناساندنا مافان ب هه‌ردو ره‌گه‌زان بكه‌ن و به‌رهنگارى هه‌ر پرسگرێك و ‌نه‌خوه‌شییه‌كێ بببن پێخه‌مه‌تى قورتالكرنا ژنان ژ ده‌ستێ جڤاك و زه‌لامان.

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای